Aangepast zoeken
Koelreuteria paniculata, koelruit



 

  Op zoek naar een boom, die je maar weinig ziet? Probeer dan Koelreuteria paniculata (familie Sapindaceae). Want... onbekend betekent nog niet onbemind. Zo heeft deze boom een aantal decoratieve eigenschappen, waar je niet om heen kunt.

De habitus van koelruit is bijna bolvormig

De Nederlandse naam voor Koelreuteria paniculata is koelruit of blazenboom. Oorspronkelijk komt deze boom in het noorden van China in het wild voor. De Engelse benamingen verwijzen hier naar: Chinese rain tree, China tree. De eerste exemplaren werden als zaden door Engelse plant hunters meegenomen en hebben daarna hun weg over geheel Europa gevonden.

Blad
Het blad is geveerd, ook wel samengesteld genoemd.
Het dubbel geveerd blad
Er verschijnen dus reeksen kleine blaadjes aan één bladsteel. Elk blaadje is op zich ook nog eens op een aparte manier gekarteld. Het blad ziet er derhalve zeer decoratief uit, wat in de herfst nog eens versterkt wordt door de fraaie, gele kleur. In het voorjaar hebben de knoppen en ook het blad bij het uitlopen een roodachtige kleur, die echter al snel naar lichtgroen verkleurt - soms voorzien van een grijzige waas.

Bloemen
Die verschijnen voor een boom op een onverwacht moment: in het midden
De pluimvormige bloemen
van de zomer, soms zelfs nog wat later. Grote pluimen met gele bloempjes zorgen voor een vrolijke noot op een moment, waarop er verder in de tuin niet al te veel meer in bloei staat, want er zijn maar weinig bomen die in juli of augustus bloeien. Deze door weinigen verwachte bloei zorgt daarom voor een opvallend moment in de tuin. De gele bloemen worden opgevolgd door blaasvormige zaden, die dikwijls naar rood verkleuren en de plant daarom ook in het najaar nog een aantrekkelijk accent geven.

Groeivorm
Doordat de bladeren op gelijke afstand aan de takken verschijnen, zorgen
De blaasvormige zaden geven een aantrekkelijk accent
ze ervoor, dat ook de kroon van de boom een regelmatige vorm bezit: het heeft wel iets weg van een grote paraplu. Omdat het blad echter klein is en gemakkelijk gefilterd licht doorlaat, kan er ook onder de boom nog het nodige worden aangeplant.

Algemeen
Standplaatseisen: Het leuke van deze boom is, dat je hem ook als struik kunt planten. Hij groeit dan al gauw met meer stammen uit tot een decoratief geheel en is derhalve uiterst geschikt om als solitair, dus alleenstaand, te worden aangeplant. De praktijk leert, dat een dergelijke meerstammer veel minder snel te hoog zal worden als een boom met slechts een enkele stam. Alhoewel Koelreuteria in onze streken nooit tot een echte woudreus uitgroeit, is deze boom toch ook niet weer niet voor de allerkleinste tuin geschikt. Wel komt hij - op de juiste plaats aangeplant - in een gemiddelde tuin prima tot zijn recht. Een hoogte van 5 meter moet op den duur toch haalbaar zijn. Deze soort is natuurlijk ook als boompje verkrijgbaar: een exemplaar in een maat 10-12 (tussen de 10 tot 12 centimter stamomvang, 1 meter boven de wortelhals gemeten) zal dan volstaan. Geplant in normale, doorlatende tuingrond op een zonnige, zo mogelijk wat beschutte plaats zal Koelreuteria paniculata u niet teleurstellen.
Snoei: niet nodig, tenzij er dood hout gesnoeid moet worden. Wel moet er rekening mee wordt gehouden, dat de kroon op den duur toch gemakkelijk een doorsnede van 3 tot 5 meter kan krijgen.
Een koelruit heeft sponsachtig merg in de takken en stengels. Als dit merg door snoeien wordt 'bloot'gesteld, dan is aantasting door onder andere de koraalzwam vrijwel zeker. Moet er toch worden gesnoeid, dan moet de wond absoluut worden afgedekt met een wondbalsem om het merg te beschermen.
Winterhardheid: Koelreuteria verdraagt temperaturen tot -15 °Celsius zonder enige vorstschade op te lopen.

Andere soorten en cultivars
Koelreuteria paniculata 'Fastigiata' is, zoals de naam al aangeeft, een meer opgaande cultivar, die een meer zuilvormige groeiwijze kent: wel handig als straatboom of als er minder ruimte voorhanden is.
Koelreuteria 'Coral Sun' is een hybride, afkomstig uit de Verenigde Staten met schitterende geeloranjerode herfstkleuren. De groeiwijze is struikvormig zoals Koelreuteria paniculata en wordt na enige jaren een kleine vertakte boom.
Koelreuteria bipinnata is een andere soort, die u in meer mediterrane landen tegen kunt komen. De winterhardheid van deze soort is daarom zeer waarschijnlijk onvoldoende.


 

Artikelen en illustraties
in NEÊRLANDs Tuin
zijn auteursrechtelijk beschermd. Niets mag daarom geheel, gedeeltelijk
of in gewijzigde vorm (persoonlijkheidsrecht) op welke wijze dan ook worden verveelvoudigd zonder schriftelijke toestemming.