|
|
|
Wat zijn onkruiden?
Voor de één is onkruid een acceptabele plant, voor
de ander een plant waar je het liefst zo snel mogelijk vanaf wil. In ieder
geval ga ik er maar van uit dat het woordje 'on' op ongemak, onmogelijk,
ongewenst of ongepast slaat. Onkruiden zijn dan planten die we niet willen
hebben naast wel gewenste planten. Waarom willen we ze niet hebben?
Meestal omdat we ze niet mooi vinden of omdat ze met andere, mooiere planten
in concurrentie staan. Concurrentie op leven en dood. Daarmee speelt de wet
van de jungle ofte wel het recht van de sterkste zich ook af in ons
miniparadijs. Met de mens als intermediair en beslisser over leven en dood.
Selectie is er in het milieu altijd. Bodem, vochtgehalte en temperatuur zijn
belangrijke factoren in het voorkomen, waar ook ter wereld, van vegetaties.
Daarin heeft de mens zich gemengd. In de beheersing van de natuur slaagt hij
maar ten dele. Selectie van welk kruid mag en welk kruid niet, is bijna een
dagtaak geworden. Naast de taak om zelf te overleven. Van oudsher speelde de
hak (landbouwwerktuig) een belangrijke rol in de totstandkoming van
cultuurlandschappen. De vindingrijkheid van de mens heeft ertoe geleid dan
een systematische uitroeiing binnen zijn mogelijkheden is gekomen. Chemische
onkruidbestrijding leek het einde en was ook bijna het einde geworden van
diezelfde mens. De schadelijke gevolgen van al die tovermiddelen bleven niet
uit; stapeling van negatieve milieu-effecten leidde ertoe dat de voedselketen
van de mens in het geding is gekomen. Terug naar af?
Met een lans breken voor weer gaan schoffelen of ongewenste kruiden
handmatig verwijderen, word je niet populair. De mens heeft haast en weinig
geduld. Zeker wanneer het inzicht groeit dat het in feite vechten tegen de
bierkaai is. Ongewenste kruiden komen en groeien, daar hebben wij geen vat
op. Grijpen naar chemische bestrijding, ook al hangt het etiket 'verantwoord
biologisch' eraan, is het inslaan van de weg van de minste weerstand. Gewin
op korte termijn, dat zeker. Op langere termijn gezien een heel schadelijke
manier met als afloop vernietiging van complexe (eco)systemen, waarvan wij
nota bene zelf onderdeel zijn.
Het motto is dan ook: grijp de schoffel, de schrepel of steek de handen uit
de mouwen om niet gewenste kruiden te verwijderen, ook al is de strijd
ongelijk.
Wortel- en een- of meerjarige onkruiden
Het verschil tussen wortelonkruid en onkruidgroei die voortkomt uit zaden,
zal u waarschijnlijk een zorg zijn. Wie serieus, ongewenst kruid te lijf wil
 |
|
Haagwinde groeit in hagen en bomen. Het is een snel
woekerend onkruid, dat met aardige, witte bloemen bloeit |
gaan, zal toch iets moeten weten over hoe zo'n kruidje groeit.
Wortelonkruid blijft (meestal) meer jaren uit de grond naar boven komen. Ze
hebben een uitgebreid wortelgestel of penwortels.
Een- of meerjarige kruiden zaaien zich meestal uit. Je moet goed opletten
wanneer ze uitgebloeid raken en ingrijpen door te wieden nog voor ze zaad
kunnen vormen.
Beide vormen van onkruid zijn lastig om ervan af te komen. Zaadvormers zijn
ons vaak te snel af. Voordat je er erg in hebt, staat de tuin weer vol met
ongewenste nakomelingen. Schoffelen van wortelonkruid staat gelijk aan
vermeerdering ervan. Zolang de (pen)wortel niet volledig is weggehaald,
blijven het komen.
Bestrijding
De meest gestelde vraag rond het thema onkruid is wel: 'Hoe kom ik ervan af?'
Definitief begrijpen wij dan meestal. Het antwoord is teleurstellend: nooit.
Hulpmiddelen, in de vorm van een chemisch middel helpt natuurlijk wel, al is
het soms maar voor even. Ook hier geldt het motto opgestaan, plaatsje
vergaan. Is het ene lastige kruid verdwenen, dan staan er weer andere
kruiden klaar om hun plaats in te nemen. De consument (en de natuur) armer,
de chemische industrie rijker. In dit geval: gebrek aan tijd en geduld kost
geld. Na al dit trieste is er ook nog wel iets positiefs te melden over
onkruiden. Sommige kruiden zijn indicatoren voor een bepaalde gesteldheid
van de bodem.
'Klaproos' is een indicatorplant voor een opengemaakte, losse grond. 'Muur'
groeit op vette, voedingsrijke grond. 'Zevenblad' staat voor losse grond.
'Schapenzuring' is typisch voor arme, uitgemergelde grond. 'Brandnetel' komt
aan z'n trekken op stikstofrijke grond.
Een- of meerjarige onkruiden
 |
|
 |
|
 |
| Muur groeit op goede grond |
Canadese fijnstraal groeit op zandgrond |
Kleine veldkers is bijna onuitroeibaar |
- Muur (Stellaria media)
groeit op voedselrijke grond, vooral na een bemesting met stalmest. Het
kruid is gemakkelijk te schoffelen of met de hand te rapen. Voordat het
bloeit, is de beste tijd om het te verwijderen.
- Canadese fijnstraal (Erigeron canadensis)
kan worden gewied en met de schoffel worden verwijderd.
Het groeit op verwaarloosde grond.
- Kleine veldkers (Cardamine hirsuta)
groeit en bloeit het hele jaar. Door de kleine bloempjes springt de
bloei nauwelijks in 't oog. Voordat je het weet staat de tuin er vol
mee. Het kan worden weggeschoffeld.
 |
|
 |
|
Kruiskruid loopt zelfs nog in het zaad, nadat er is geschoffeld |
Tuinwolfsmelk komt algemeen
in tuinen voor |
- Kruiskruid (Senecio vulgaris)
is een veel voorkomend onkruid. Op vochtige en voedinghoudende grond
groeit die als de beste. De bloemhoofdjes bevatten honderden zaden.
Zelfs als de plant wordt geschoffeld, kan er zich nog zaad
vormen. Voor je er erg in hebt, staat je tuin er vol mee.
- Tuinwolfsmelk (Euphorbia peplus)
komt algemeen voor. Het is door schoffelen en handmatig wieden goed
onder de duim te houden. Enkele keren per jaar is wieden wel nodig. Hoe
meer de grond door gewenste kruiden is bedekt, des
te minder is het nodig om te wieden.
Wortelonkruiden
 |
|
 |
|
 |
|
Kweekgras verspreidt zich razendsnel met ondergrondse worteluitlopers |
Zevenblad brengt menig tuinier tot wanhoop, maar het is net zo lekker als spinazie |
Akkermelkdistel moet met wortel en al worden gerooid |
- Kweekgras (Elytriga repens)
is een lastig onkruid. Het woekert door andere planten heen om zo snel
mogelijk territorium te veroveren. Laten we het uitgroeien, dan
verstikken andere planten. Rooien met een riek en eventueel zeven van
de grond is een goede manier om er vanaf te komen.
- Zevenblad (Aegopodium podagraria)
hanenpoot is een heel lastig onkruid. Als je er eenmaal mee bent
opgezadeld is het moeilijk er weer vanaf te komen. Via
worteluitlopers zwermt de plant in een hoog tempo over grote
oppervlakten uit. Zijn ze uitgegroeid, dan verstikken de
bladeren en het ondergrondse wortelgestel al het andere leven. Ze
bloeien met witte bloemen. Het jonge blad is voor sommige
mensen een lekkernij en wordt als spinazie bereid. Telkens
opnieuw rooien van de wortels is de enige manier om er vanaf te komen.
- Akkermelkdistel (Sonchus arvensis)
moet met wortel en al worden gerooid. Achterblijven van de wortel leidt
onherroepelijk tot een nieuwe plaag. Rooien met een greep is
het beste om alle worteldelen boven de grond te krijgen. Het onkruid
groeit niet overal.
- Haagwinde (Convolvulus sepium)
slingert zich in bomen, struiken en hagen. Het kruid is algemeen
voorkomend en soms lastig te bestrijden als je er niet op tijd bij bent.
De witte bloemen worden bezocht door bijen, hommels en avondvlinders.
 |
|
 |
|
 |
|
Paardebloem moet met penwortel worden gerooid |
Adelaarsvaren komt op zure grond voor; worteluitlopers zorgen voor een ware plaag |
Brandnetel kent iedereen wel, al is 't maar door de brandharen |
- Brandnetel (Urtica dioica)
kan gemene jeuk veroorzaken bij aanraking. De plant moet met wortel en
al worden gerooid. Van de brandnetel kan brandnetelgier worden
gemaakt. Brandnetelgier wordt als bestrijdingsmiddel tegen onder meer
bladluis gebruikt. De gier is stikstofrijk en als
biologische meststof te gebruiken.
- Adelaarsvaren (Pteridium aquilinium)
kan een hardnekkig onkruid worden als je hem niet tijdig rooit. De
plant gedijt op zure grond en schaduwrijke plaatsen.
Worteluitlopers verspreiden de plant over een groot gedeelte van de
tuin. Geregeld afknippen van het loof vermindert de
groeikracht van de plant, maar daarmee ben je hem nog niet kwijt.
- Paardebloem (Taraxacum officinale)
leeft op een penwortel. De penwortel moet zo diep mogelijk worden weggestoken.
Paardenbloem groeit in open vegetaties zoals op weiden en in gazons. Voor de
bloem het mooie wolkje witte pluis krijgt, moet die toch echt worden gemaaid
of gerooid worden. In het voorjaar is de paardenbloem in grote aantallen
in het weidelandschap te zien; een gele steppe.
 |
|
 |
|
 |
|
Stinkende gouwe is eerder een welkome plant dan een onkruid |
Kruipende boterbloem is niet moeilijk te bestrijden; de plant
groeit met wortelrozetten |
Paardestaart lijkt wel op een miniatuurdennenbos |
- Stinkende gouwe (Chelidonium majus)
is een papaverachtige. De plant groeit langs randen van struwelen of
bossen op voedselrijke en dichtgeslagen grond. Het blad is prachtig
olijfgroen van kleur.
In bloei valt de plant extra op. Het oranjegele melksap uit de steel
schijnt te helpen tegen wratten. Een groepje stinkende gouwe in een
verloren hoek van de tuin kan geen kwaad. Wanneer het een plaag wordt,
kan er worden geschoffeld of helpt regelmatig plukken van het loof.
- Kruipende boterbloem (Ranunculus repens)
heeft bladeren in rozetvorm. De (boter)gele bloem staat in het midden
van de krans. De plant groeit op een penwortel. Krijgt boterbloem
eenmaal de kans zich uit te breiden, dan verstikt het andere vegetaties.
Uitgraven of uitsteken met een onkruidsteker.
- Paardestaart (Equisetum arvense)
groeit op vochtige gronden. Geregeld het loof afsnijden dringt de
aanwezigheid uiteindelijk terug. De bladnaalden staan etagegewijs op
een gelede steel. Het lijken wel kleine dennenboompjes.
Toch chemisch bestrijden?
Bedenk wel dat een chemisch onkruidbestrijdingsmiddel
niet zelf kan kiezen. Bespuiten van onkruid moet zeer nauwlettend worden
uitgevoerd, zodat alleen het te vernietigen kruid wordt geraakt en niet de
te handhaven vaste planten, heesters of bomen. Voor gebruik altijd goed de
gebruiksaanwijzing lezen.
Middelen zijn onder andere:
| Merknaam |
Toepassingsgebied |
| Roundup |
(glyfosaat) tegen hardnekkige wortelonkruiden |
| TopGun |
op verhardingen, onder heesters en bomen, op onbeteelde grond |
| AATisin |
op verhardingen; doodt onkruid en voorkomt kieming |
| AANETOS-M Vloeibaar |
tegen brandnetels en ridderzuring |
| AA MIX Vloeibaar |
tegen onkruid in het gazon |
| AA KARMEX |
tegen onkruidgroei, mossen en algen |
| AA KARMEX Granulaat |
tegen onkruid, mos- en algengroei |
| AA KARZOL |
tegen onkruid en onkruidkiemen, mos |
| Casoron G |
tegen onkruiden op wegen en paden, onbeteelde terreinen en onderhoutige
gewassen |
| Corsage |
tegen onkruiden onder heesters |
| Rokade |
tegen kweekgras, eenjarige onkruiden, werkt selectief |
|
|
|
