NEERLANDs Tuin - spijsvertering koi

Net als ieder levend wezen moet ook de karper eten om te kunnen groeien, paren en zwemmen. Energie opnemen is een van de wetten van het leven. Als er niets binnenkomt, kan er ook niets uit. Daarom is het belangrijk om te weten hoe de stofwisseling werkt, wat een karper nodig heeft en welke invloeden er van buitenaf op dit proces worden uitgeoefend.

De spijsvertering is de voorbereiding van het voer tot opneming in het lichaam. We zien drie stappen:
1) Mechanische verkleining van het voer. De keeltanden fungeren hier als molenstenen. Ze malen het voer klein.
2) Het chemisch afbreken van het voedsel. De voor dit in het darmkanaal plaatsvindende proces nodige enzymen worden door de pancreas (alvleesklier) aangemaakt.
3) Het opnemen van de voedingsstoffen.

Vervolgens wordt het onverteerde in het water geloosd. Koi zijn overigens slechte verteerders. Ze hebben immers geen maag. Het overgrote gedeelte van de voeding wordt niet gebruikt. Het vermoeden is dat steuren hiervan profiteren. Ze eten het afval en krijgen op die manier zoveel voedingsstoffen binnen dat ze ervan kunnen leven. Dit is natuurlijk geen oproep om daarom de steur maar niet meer te voeren. Trouwens, afvalstoffen behoren in het filter terecht te komen en niet op de vijverbodem.

Voeding en groei
Het verteringsproces heeft alles te maken met de groei.

Hoe meer voedingsstoffen de vis kan omzetten, des te sneller het dier zal groeien. Daarom is spijsvertering niet alleen een kwestie van 'wat je er in stopt, zie je terug in de groei'.
Het voederregime en de groeisnelheid hangen af van vele factoren zoals watertemperatuur en -kwaliteit, hoeveelheid vissen in de vijver en de genetische achtergrond. De behoefte aan voeding is het hoogst wanneer de watertemperatuur boven de 15 graden stijgt. Onvolwassen vissen groeien het hardst tijdens de zomermaanden, wanneer de temperaturen het hoogst zijn. Is de vis eenmaal volwassen dan groeit hij minder snel, omdat het dier de energie aanwendt voor het produceren van sperma of eieren.
Vissen kunnen hun hele leven doorgroeien en wanneer je een volwassen koi 'overvoert' kan het dier de nodige energie stoppen in voortplanting en groei.
Wanneer er niet te veel karpers in een vijver zwemmen, bereiken ze de volwassenheid wanneer ze tussen de 25 en 30 cm groot zijn. Is de vijver te vol, dan gebeurt dit pas wanneer ze tussen de 50 en 60 cm meten.
Hier komen we bij een probleem, dat iedere koiliefhebber voor zichzelf moet oplossen.
Volwassen koi groeien minder snel. Dus in een lichtbezette vijver neemt de groeisnelheid eerder af dan in een overbezette vijver. Alhoewel: in een overvolle vijver zal de voercompetitie de groeisnelheid vertragen, soms zelfs stress veroorzaken. Wat ook een negatief effect heeft. Ook is daarin de druk op de waterkwaliteit aanzienlijk groter en vaak zelfs te groot. Een slechte waterkwaliteit heeft effect op het groeien, omdat de koi dan minder eten of zelfs helemaal stoppen met foerageren. Ook kan slechte waterkwaliteit het verteringsproces negatief beïnvloeden en op die manier de groei beperken.
De hobbyist moet dus zelf uitzoeken hoeveel vissen zijn vijver kan hebben. Waterhoeveelheid en filtercapaciteit zijn hierbij de belangrijkste parameters. De genetische achtergrond speelt dezelfde rol bij het groeiproces als bij de mens.

Spijsvertering en de seizoenen
Voorjaar: energie wordt gebruikt voor de aanmaak van eieren, sperma en hormonale ontwikkeling.
Zomer: energie wordt gebruikt voor ontwikkeling van het skelet, de spieren en de huid.
Najaar: energie wordt opgeslagen voor de komende winter.
Winter:energie wordt gebruikt om te overleven.
In een verwarmde vijver gaat deze seizoengebonden energieverdeling niet op. Als je de vijver 365 dagen per jaar op zomertemperatuur houdt, kunnen nadelige gevolgen optreden. Vervormde koi, verlies of breken van kleuren, tumoren aan de voortplantingsorganen en versnelde veroudering worden wel aan deze manier van temperatuurmanagement toegeschreven.

Watertemperatuur en voeding
De temperatuur van het water heeft het allergrootste effect op de groei van vissen. Ze zijn namelijk koudbloedig. Hun lichaamstemperatuur stijgt en daalt met de omgevingstemperatuur. Wanneer de watertemperatuur daalt neemt ook het vermogen tot spijsvertering en het opnemen van voedingsstoffen in het lichaam af. Daarom is het raadzaam om beneden de 10 graden alleen nog licht verteerbaar voedsel te geven. Dit wordt snel en gemakkelijk verteerd.

Een zwaar te verteren dieet blijft te lang in de darmen, wat allerlei problemen kan veroorzaken. Bacteriën, die normaal een rol spelen in het spijsverteringsproces, kunnen dan zelfs pathogene (ziekteverwekkende) bacteriën worden.
Als de watertemperatuur weer stijgt, heeft de vis proteïne nodig om te groeien, zich te herstellen van de winter en voor de voortplanting.
Een vaak gehoord advies is: geef zoveel voer als de vissen binnen 5 minuten kunnen opeten. Toch is het misschien handig om dit wat te specificeren. Kleine koi (onder de 15 à 20 cm) hebben voldoende aan 5% van hun lichaamsgewicht per dag, terwijl grotere koi al met 2% toe kunnen.
Het is aan te raden om jonge koi vaker te voeren dan volwassen koi. Omdat ze een kortere darm hebben, presteert de spijsvertering bij dezelfde wateromstandigheden minder dan die van de grotere vissen, terwijl ze juist meer voedsel moet verwerken.

De weg van het voer langs alle belangrijke stations:
- Kleine mond, geschikt voor foerageren op de bodem. Faryngaal ofte wel keeltanden.
- Geen maag.
- Darm: is ongeveer driemaal zo lang als de lengte van de vis.
- Lever en pancreas: beide organen produceren stoffen die het voer afbreken. De lever produceert gal en is ook het belangrijkste orgaan voor het opnemen van voedingsstoffen door het lichaam zelf. Ook breekt de lever gif af en slaat nutriënten op. De pancreas is de belangrijkste bron van enzymen.

Samenvatting
Spijsvertering, groei, genetische achtergrond van de koi, voedingsregime, waterkwaliteit en watertemperatuur, hoeveelheid vissen in de vijver, alles heeft met alles te maken. De kunst van het koihouden is dan ook al deze zaken op elkaar af te stemmen. Doe je dat niet, dan zullen er problemen ontstaan. Investeer daarom in goed voer, zodat het water niet te veel wordt belast.

Artikelen en illustraties
in NEÊRLANDs Tuin
zijn auteursrechtelijk beschermd. Niets mag daarom geheel, gedeeltelijk
of in gewijzigde vorm (persoonlijkheidsrecht) op welke wijze dan ook worden verveelvoudigd zonder schriftelijke toestemming.