Aangepast zoeken
Vragen & antwoorden: ziekten & plagen



 

  Wat is een goede en milieuvriendelijke oplossing tegen mollen en woelmuizen in het gazon? De border is van spoorbielzen en daartegenaan ligt elke dag een bergje met zand. Plus dat er gangen onder het gazon zitten die verzakkingen veroorzaken.

Een milieuvriendelijke oplossing om mollen uit de tuin te weren zou erop neer kunnen komen dat ze gevangen en vervolgens elders weer los zouden moeten worden gelaten. Helaas is het buitengewoon moeilijk om een mol levend te vangen. De apparatuur hiervoor bestaat wel en lijkt op een rattenval. Voor particulier gebruik is er echter moeilijk aan te komen. De meest afdoende manier is en blijft om met behulp van een mollenklem de diertjes te vangen.
In tuincentrums zijn tegenwoordig ook apparaatjes verkrijgbaar die in de mollengang geprikt worden en die een geluidssignaal uitzenden met een hoge frequentie. Dit geluid is onhoorbaar voor de mens. De werking van de apparaatjes valt in de praktijk echter tegen. Een vergelijkbaar 'huismiddeltje' dat nog weleens wordt toegepast, bestaat uit het ingraven van een fles met een nauwe hals (bijvoorbeeld een wijnfles). De flesopening dient boven de grond uit te steken zodat als de wind eroverheen strijkt een fluittoon ontstaat. Hoewel het vaak waait in Nederland, is ook dit een weinig afdoend middel.
Voor de meeste gewassen in de tuin (vaste planten, heesters, gazon, groentengewassen e.d.) is de mol volstrekt onschadelijk. Tot het bestrijden van mollen wordt in de meeste gevallen overgegaan wanneer er overlast ontstaat in de vorm van molshopen. Het is dus een esthetische kwestie of het levert schade op; bijvoorbeeld bij het maaien van gazons.
Het tweede deel van uw vraag ging over woelmuizen. Dit is een mij onbekende muizensoort. Misschien bedoelde u gewoon dat u veldmuizen in het gazon hebt die gangen maken onder uw gazon? Als hiervan sprake is hebt u zeker een zeer droog gazongedeelte; daar leven dit soort muizen nu eenmaal graag. De bestrijding hiervan is echter eenvoudig. In iedere drogisterij en tuincentrum zijn korrels verkrijgbaar om (veld-)muizen te bestrijden. De korrels worden nabij in-/uitgangen waar de muizen zich ophouden, in beperkte hoopjes uitgelegd. Zelf kunt u dan waarnemen of ervan gegeten wordt. Indien u echter te maken hebt met woelratten in uw gazon, dan kunt u het best contact opnemen met de gemeentelijke sanitaire dienst. Deze dienst heeft hiervoor specifieke bestrijdingsmiddelen.


Wij wonen in een klein dorpje in Friesland op zeeklei. Aan de achterkant van ons huis (zuiden) is een groot grasveld met borders en een rond terras van oude, kleine steentjes. Tussen die steentjes groeien allerlei plantjes en gras. Het terras zou er geel moeten uitzien. Meestal is het dus groen van kleine plantjes. Hoe krijg ik definitief de wildgroei tussen de stenen vandaan, zodat het terras er redelijk fatsoenlijk uitziet?

Ik kan uiteraard 'hiervandaan' niet zien welke plantjes uw terras belagen. Toch drie mogelijkheden om er geheel of gedeeltelijk vanaf te komen. U zou eens:
  1. met een hogedrukspuit de stenen en voegen kunnen reinigen.
  2. een flacon anti-algengroei kunnen aanschaffen. Dit middel is in ieder groen-warenhuis of doe-het-zelfcentrum te koop. Het middel moet verdund worden met water. Daarna flink de stenen met een harde bezem schrobben. Het middel is niet schadelijk voor planten.
    De bovenstaande mogelijkheden hebben een tijdelijk effect. De bewerking houdt met name algen voor ongeveer een goed jaar weg.
  3. Het terras opnemen (nadat de stenen met een hogedrukspuit gereinigd zijn) en het zandbed omharken, nadat portlandcement erover uitgestrooid is. Gebruik ongeveer 1 deel cement op 3 delen zand. Hierna de stenen opnieuw instraten. Zorg ervoor dat de stenen bij het leggen goed aansluiten. Dit is een afdoende maatregel, maar na verloop van enkele jaren zult u af en toe toch nog wel eens een sprietje moeten weghalen.


De blaadjes van onze appelboom (Lombard) zitten vol met rode stipjes, de bladeren krullen helemaal om. Een perenboom ernaast heeft er geen. Wat kan de oorzaak zijn en hoe te bestrijden?

De rode aantasting op de bladeren lijkt als het goed is op blaren. De feitelijke oorzaak is toch aantasting door luizen. Wanneer er niets gedaan wordt, is de aantasting het meest waarneembaar in juni. Bestrijding is mogelijk door bespuiting.

Hiervoor zijn te gebruiken (kant en klaar-middelen):
- Pirimicarb (merken: Ivosta anti-bladluis, Luxan luizendood of Pirimor Rapid) Het middel is onschadelijk voor bijen, maar voor vogels wel heel giftig. Andreaskruismiddel!
- Pyrethrine (merken: Bio Ledax, Spruzit, Asef insektendoder, Denka anti-bladluis). Een niet echt veilig middel voor bijen, vogels en zelfs mensen.
- Savona, een insectendodend middel op basis van zeep. Is onschadelijk voor vogels en bijen.
- Rabarberzeep, zelf te maken middel. Snij ca 1 kg rabarberbladeren in kleine stukjes en kook dit in 1 liter water (halfuur). Het kooksel zeven en 100 gram groene zeep en drie eetlepels spiritus toevoegen.


Buren beweren dat hun bomen, die tussen hun en onze oprit geplant zijn (plm. 10 jaar geleden) nu doodgaan, omdat onze katten daaronder hun behoefte doen. Daarentegen moet ook worden vermeld dat de buurman zijn auto vrijwel dagelijks naast die bomen wast. Ligt de oorzaak bij een van deze twee zaken of is er een totaal andere verklaring mogelijk?

De bomen langs de oprit gaan eerder dood door buurman's ijver om z'n mobiel spic en span te houden dan dat uitwerpselen van katten de oorzaak zijn. Bovendien worden de uitwerpselen door het vele waswater danig verdund. Nee, ik denk dat eerder zeep nadelig is (en hopelijk komt er niet al te veel olieresidu met het waswater mee). Anderzijds kan het zijn dat de grond nabij de bomen te veel verdicht is. Dit wordt veroorzaakt door de wieldruk van de auto('s). De bomen krijgen daardoor te weinig zuurstof bij hun wortels. De processen rond vertering van organisch materiaal bij het wortelgestel verlopen dan zuurstofloos. Op den duur leggen de bomen absoluut het loodje. Het enige wat er dan op zit, is rond de wortelkluit of in een baan evenwijdig aan de op rij staande bomen een sleuf te maken en deze te vullen met grofkorrelig zand. Geen humus toevoegen!

Wij zijn in het bezit van een klimroos. Merk/type weet ik niet, maar hij heeft rode bloemen, die zeer sterk ruiken. De plant zal nu ongeveer 15 jaar oud zijn. Hij is 5 jaar geleden verplant, waarna hij steeds mooie bloemen gaf. Sinds 2 jaar, en zo te zien nu het 3de jaar, hebben we last van een bepaalde ziekte in deze roos. De bladeren zijn niet mooi rond van vorm, maar lijken puntig en komen moeilijk uit de bladknoppen. De bloemen vormen wel knoppen, maar gaan haast niet open. De punten van de bladen komen nog wel eens uit de knop, maar een mooie bloem is alweer een jaar of wat geleden. Ik heb met diverse 'deskundigen' van tuincentra gesproken en het probleem voorgelegd, maar tot heden kwam ik niet verder dan een antwoord van "het zal wel een ziekte zijn, probeer dit of dat eens". De roos staat pal op het zuiden tegen een muur en is nu ongeveer 2 meter hoog. De thuissituatie is dat wij in Friesland wonen, ongeveer 10 kilometer vanaf de Waddenzee en soms, na een stevige wind, het zout op de ramen hebben. Ik weet niet of dit er iets mee te maken heeft, maar nadien sproei ik de roos wel af, omdat het naar mijn idee niet bevorderlijk is. Kunnen jullie met vorenstaande informatie uit de voeten en mij vertellen wat er mogelijk aan de hand is?

Ik las dat de roos al oud is en zo'n vijf jaar geleden verplant. De vraag is of de roos uit een ander deel van Nederland is overgeplant. Rozen worden namelijk geoculeerd op een onderstam. De kweker gebruikt onderstammen die het slechts op bepaalde gronden goed doen. De oorzaak van het teruglopen van groei en bloei kan daarin zitten. Koop dan of een nieuwe roos of bezoek eens een kwekerij bij u in de buurt en laat uw huidige roos oculeren op een onderstam die het in de streek waar u woont wel goed doet. (In Groningen overigens zijn zeker heel veel onderstamkwekerijen te vinden.)
Het is het proberen waard de roos uit te graven en nieuwe bladaarde met veel (oude) stalmest te geven. Het kan zijn dat de bodem door de wat zoute neerslag verzilt is. Daar kunnen rozen niet mee leven.


Ik heb in mijn lelies een soort rode kevertjes die de bladen en de bloemen (dan lijken het wel zwarte slakjes) helemaal opeten. Ze lijken alleen van lelies te houden. Wat zijn dit en wat doe ik eraan?

Als het kevertje (imago) 6 - 8 mm lang is met glanzend lakrode halsschilden en als het een hoog piepend geluid maakt bij beetpakken, dan is het het leliehaantje. Ze tasten Lilium aan, maar ook andere lelieachtigen kunnen worden aangetast.
Poppen en imago's overwinteren in de bodem. Vanaf maart worden de bladeren aangevreten door de imago's. Daarna volgt eierafzetting. In mei vind je ook larven; deze verpopen in de grond. Per jaar zijn er twee tot drie generaties. Hierdoor kunnen gedurende het gehele groeiseizoen larven en imago`s worden aangetroffen.
De jonge larven skeletteren het blad. De oudere larven en de imago's vreten ronde tot langwerpige gaten in de bladeren. Vaak worden ze helemaal kaalgevreten. Het gewas wordt besmeurd met uitwerpselen.
De bestrijding is chemisch met een spuitmiddel met daarin de toxicologische stof 'synthetisch pyrethoide'; dit middel is zeer giftig voor insecten.


Mijn hazelaar wordt geplaagd door een witte rups (2 cm), die uitgerekend de jonge topjes (en de latere vruchten) lust. Kan het kwaad? Wat kan ik hieraan doen?

Wanneer u de rupsen op een vriendelijke manier wilt 'verjagen', dan kunt u deze beestjes met een sterke straal water (tuinslang) wegspuiten. Lukt dit niet dan is een preparaat met pyrethrine goed werkzaam. Handelsmerken zijn onder meer: Asef insektendoder, Denka antibladluis en Bio Ledax. Een middel dat onder biologische vlag wordt verkocht is Spruzit. De middelen zijn weinig giftig voor bijen en vogels.

Nu voor de tweede keer gaat er een Clematis zomaar dood. We hoorden van verwelkingsziekte. Is dit juist en hoe voorkom je zoiets? Zo erg: bijna in de bloei en dan laat-ie alles hangen.

Als de Clematis echt te lijden heeft van verwelkingsziekte, is dit een parasitaire aantasting. In de literatuur is van een dergelijke aantasting onder het geslacht Clematis echter niets bekend. Het zou kunnen zijn dat de Clematis op de voet een teveel aan zon krijgt. Dit moet in ieder geval door middel van een bedekking in de vorm van een flinke plant of door er een dakpan voor te zetten te verhelpen zijn. Zorg ook voor een bemesting in het voorjaar in de vorm van gedroogde koemest. Mest haalt de plant goed door de bloei heen. Probeer het nog eens met het planten van een nieuwe Clematis. Geef de plant in ieder geval een ruim plantgat van ca 50 x 50 centimeter en 60 centimeter diepte. Gebruik bij het planten (nieuwe) potgrond. Vochtig houden!

Rond ons huis hebben we een verharding met kasseien. Tevens hebben we een oprit met kasseien. Hiertussen groeit nogal uitbundig kweekgras. We proberen dit zoveel mogelijk met de hand te verwijderen, maar dit lukt niet zo best. Kennen jullie een ecologisch verantwoorde manier om van het kweekgras verlost te raken?

Kweekgras is een lastig te bestrijden (on)kruid. Zeker wanneer het wortelstelsel zich grotendeels onder verharding bevindt. Chemische bestrijding is goed mogelijk, maar echt ecologisch verantwoord is het zelden. Een voor uw doel geschikt merk is Pro Agro en daarvan de middelen Casoron G of Rokade. De dosering hiervan bedraagt 0,6 kg per 100 m2.

Mijn druivenstruik heeft bladeren die vol met 'bulten' zitten. De onderkant daarvan is 'grijzig'.
a) is deze omschrijving voldoende om te kunnen bepalen wat de ziekte is? b) en natuurlijk: wat moet ik doen om dit te verhelpen?

Uit de beschrijving van het beeld van de aantasting op bladeren kan worden opgemaakt, dat het gaat om oedeem (Intumescentis) of om aantasting door een lapsnuittor. Oedeem komt nogal eens onder druiven voor bij teelt in de kas. Staat de druif buiten, dan is de aantasting een gevolg van een hoge luchtvochtigheid. De aantasting zal zichtbaar blijven op de bladeren. Bij een standplaats buiten hoeft u zich geen zorgen te maken. Staat de druif in een kas of serre, dan moet er meer worden gelucht. De aantasting door een 'diertje' kunt u bestrijden met het middel BROMOFOS; een merk is o.a. Asepta Nexion. Het is een weinig giftig middel, dat onschadelijk is voor bijen.

In onze tuin staan reeds 40 à 50 jaar oude appelbomen in een rij. Alle bomen hebben vorig jaar normaal appels gegeven en dit jaar gebloeid. Er is tijdens de bloei nog wel vorst geweest. Het probleem is nu met de middelste 3. Dit zijn alle goudreinetten (2x hoogstam, 1x laagstam). De bladeren worden dor en een redelijk aantal valt af. De bomen zijn overigens niet echt 'kalend'. Ook de jonge appels (ca 3 cm doorsnede) vallen deels af. De bladeren hebben 'gaten'. Hebt u een idee wat dit is en vooral wat we kunnen doen??

De appelbomen kunnen aangetast zijn door bladrollers. Deze rupsen veroorzaken gaten in knoppen, bloemen, bladeren en vruchten. In zo'n geval moeten er ook spinseldraden van de rups(en) zichtbaar zijn. De rupsen overwinteren in de winter in holten en spleten van de stam en hoofdtakken. Bestrijding met Bromofos, trichloorfon of endosulfan.
Ook kunnen de bomen zijn aangetast door schurft. Het ziektebeeld is dan als volgt: olijfgroene vlekken op de bladeren, die later verdrogen, bruin worden en vroeg afvallen. De vruchten blijven dan meestal ook klein en kunnen eveneens bruine kurkachtige aantastingen vertonen. De aantasting treedt vooral in het voorjaar op bij vochtige weersomstandigheden. Bestrijding met bitertanol, tolyfluanide of koperoxychloride. Op zich is de goudreinet niet zo erg gevoelig voor schurft.


Een aantal planten, waaronder mijn zonnebloemen, wordt naar het zich laat aanzien 'aangevreten' door iets. Van het blad blijven alleen nog maar de nerven over. Ik kan echter geen slakken, rupsen of luis ontdekken. Het komt voor bij planten in de schaduw en in de zon. Wat zou het kunnen zijn en wat kan ik eraan doen?

Ondanks het feit dat u geen slakken of rupsen hebt kunnen waarnemen, is de oorzaak mijns inziens wel deze diertjes. Naaktslakken en rupsen houden zich overdag schuil op de bodem onder bladeren etc. Verdere schade kan voorkomen worden door toepassing van een antislakkenmiddel en bromofos of endosulfan. Is de schade beperkt, dan is het misschien beter geen bestrijding toe te passen. Naaktslakken zijn reuze actief zolang het weer nat en koel is. Gaat het zonnetje schijnen, dan neemt vraat veroorzaakt door slakken af. Met datzelfde zonnetje worden de rupsen echte vlinders. Daarmee behoort de ellende van aangevreten bladeren en bloemen ook tot het verleden.

Wat is een verandwoorde manier om bladluis te verwijderen, zonder dat de planten eronder te lijden hebben?

Er zijn twee mogelijkheden: chemisch en een huis-tuin-en-keuken middel. Chemisch in de vorm van een spuitbus die bij elk tuincentrum te koop is van het merk Bayer of Basf met een duidelijke gebruiksaanwijzing. Het huis-tuin-en-keuken middel bestaat uit het besproeien van plant of heester met lauw water met zeepsop. Alle luis zal hiermee niet voor de volle 100% sterven, maar wel voor een groot deel verwijderd worden.
Ga nooit aan de gang met middelen zoals spiritus en terpentine. Hierdoor sterft de luis wel, maar ook plant en heester zelf zullen een flinke knauw krijgen. En de bodem raakt verontreinigd.


Enige weken geleden ontdekte ik aan de onderkant van mijn bijna in bloei staande hortensia allemaal witte 'rupsjes', verzamelplaatsen van insecteneitjes o.i.d. Bij navraag liet ik mij vertellen dat dit 'wolluis' zou zijn en dat de besmette plant niet meer te redden is. Vraag: is dat zo? Moet ik de plant rooien? Is 'wolluis' eventueel te bestrijden? Worden ook andere planten dan de hortensia bedreigd als buur van deze aangetaste plant? Wat te doen?

Wolluis heeft niet de vorm van een rups. Wolluis bestaat over het algemeen uit een soort van witte, pluizige bolletjes, op steeltjes gekleefd, die zich over de hele plant hebben verspreid. Dus als u bij nadere bestudering concludeert dat de rupsjes geen rupsjes, maar wolluizen zijn, dan kunt u ze bestrijden door de plant regelmatig te besproeien met een krachtige straal, zodat de luis eraf spoelt. Ze kunnen inderdaad overspringen naar een andere plant, dus bij een negatief resultaat is rooien van de plant aan te raden. Zijn het toch witte rupsjes, dan kunnen dit larven zijn van een of ander insect, die niet altijd schadelijk hoeven te zijn. Helaas zijn er ook die parasiteren op een plant, waardoor die het waarschijnlijk niet overleeft.
Het is voor mij toch wel moeilijk om te bepalen om welke larf of luis het nu precies gaat. Een tuincentrum kan u misschien helpen aan een bestrijdingsmiddel dat verschillende soorten van dit ongedierte in één keer aanpakt.


Wat staat mij het beste te doen bij een witte schimmel op mijn druiven?

Daar kunnen twee redenen voor zijn: vocht of meeldauw.
In het geval van vocht is het noodzakelijk dat de druif uitgedund wordt, zodat er meer licht en lucht tussen de trossen en bladeren kan komen die dan sneller kunnen drogen na een regenbui of water geven.
Meeldauw is het gevolg van een luisafscheiding die plakkerig aanvoelt. Later kan de kleur veranderen: zwarte meeldauw. Het is dan net of er een soort roet op de bladeren zit. Hiervoor zijn bestrijdingsmiddelen te koop met op de verpakking een duidelijke vermelding van waartegen ze dienen en hoe ze te gebruiken.
Een doe-het-zelf-poging bestaat uit het over de druif sproeien van lauw water met zeepsop.
Zie ook De druif, niet voor Bacchus alleen.


Wat kan ik doen aan mollen in de tuin? Klemmen en water in de gangen hielp niet, omgekeerde fles hielp ook niet.

Het bestrijden van overlast door mollen kan heel goed met een (milieu-onvriendelijke, dat wel) klem. Misschien hebt u de klem tot nu niet op een juiste manier in de mollengang geplaatst. Bent u ten einde raad, dan kan een mollenvanger beslist goed werk voor u doen. Soms ook keert de mol na verloop van tijd 'vanzelf' niet meer terug. Het planten van keizerskroon (Fritellaria imperialis, een bolgewas) schijnt ook een probaat (milieuvriendelijk ook nog) middel te zijn.





 
Artikelen en illustraties
in NEÊRLANDs Tuin
zijn auteursrechtelijk beschermd. Niets mag daarom geheel, gedeeltelijk
of in gewijzigde vorm (persoonlijkheidsrecht) op welke wijze dan ook worden verveelvoudigd zonder schriftelijke toestemming.