 |
|
|
|
Aangepast zoeken
|
Wilde orchideeën |
|
|
|
Gelukkig zijn er in Nederland nog natuurgebieden waar orchideeën in
hun natuurlijke omgeving kunnen gedijen.
Ook in verstedelijkte gebieden, waar natuurzones of ecologische verbindingszones zijn
aangelegd of gespaard, kunnen orchideeën in grote aantallen voorkomen.
Toch is het beangstigend, dat de verscheidenheid afneemt als gevolg van oprukkende
verstedelijking of invloeden van de mens. Vermesting of verzuring van gronden en
ook beïnvloeding door voedselrijk grondwater hebben tot gevolg, dat
orchideeën in tal en soorten afnemen. De tijd is voorbij, dat weilanden
aan het begin van de zomer roodgekleurd waren door bloeiende orchideeën.
De familie van de orchideeën (Orchidaceae) is het omvangrijkste plantengeslacht
op aarde. Er zijn meer dan 18.000 soorten bekend. Orchideeën behoren
tot de eenzaadlobbigen (monocotyledonae of Liliopsida).
In Nederland komen wilde soorten voor in de duinen, in weilanden en langs bosranden, wat
sterk afhankelijk is van de bodemsamenstelling, de zuurgraad of het kalkgehalte
van de bodem. Zo zijn er soorten, die uitsluitend te vinden zijn op matig zure
grond of juist kalkrijke grond.
 |
| Bijenorchis |
Soms minieme veranderingen in samenstelling van de grond of
vocht en beheer kunnen ertoe leiden, dat plotseling geen orchideeën meer voorkomen,
waar je ze voordien wel kon vinden. Orchideeën kijken is zo langzamerhand een museaal
genoegen, tenminste als je ze nog kunt vinden op jouw geliefde plekjes.
De bijenorchis (Ophrys apifera) is een beschermde soort.
Alle delen van de plant zijn beschermd. De bijenorchis is te vinden in duinen of in droge
graslanden op kalkrijke grond. Het verspreidingsgebied is beperkt tot het westen van
Nederland en loopt vervolgens in zuidelijke richting. In Engeland komt de plant lokaal
in Wales voor, op vrij grote schaal in West-Ierland. De plant bloeit in juni - juli
met fraai getekende lipbloemen. De drie buitenste bloembladen zijn wit of rood gekleurd.
De onderlip is gewelfd en heeft vlekken en strepen.
 |
| Muggenorchis |
De plant wordt tot circa 45 centimeter hoog.
De muggenorchis (Gymnadenia conopsea) komt voor in kalkrijke
situaties op droge graslanden, voormalige puinhellingen en in open bossen. Alle delen
van de plant zijn beschermd. De plant bloeit in de periode mei - augustus uit een rozet
van lancetvormige bladen. De hoogte bedraagt 45 tot 60 cm. De
bovenste bladen zijn kleiner in omvang dan de lager geplaatste bladen.
Als de plant bloeit, is een sterke geur als van anjers of klaver te ruiken. De lippen
zijn drielobbig met één langere lip, die in het centrum van de bloem zit.
De bloem heeft dunne sporen, die tot twee keer zo lang zijn als het vruchtbeginsel groot
is.
 |
| Soldaatje |
De muggenorchis komt in grote delen van Europa en Azië voor.
Het soldaatje (Orchis militaris) is beschermd; alle delen
ervan zijn beschermd. De plant bloeit in de periode mei - juli met roze tot paarsroze
bloemen in een open aar. De onderste bloemen zijn witgevlekt. Het soldaatje groeit in vochtig
grasland, op kalkrijke grond. Het verspreidingsgebied strekt zich uit vanaf het zuiden
van Zweden, Centraal- en Zuid-Europa, de Kaukasus en Siberië.
 |
| Welriekende nachtorchis |
In Nederland komt deze orchidee voor op grazige hellingen in het Zuid-Limburgse
kalkgebied en soms op enkele plaatsen in de duinen.
De welriekende nachtorchis (Platanthera bifolia)
is volledig beschermd. Helaas zijn er nog maar weinig vindplaatsen bekend. Deze orchidee
wordt ook wel vlinderorchidee genoemd. De plant wordt tot circa 50 cm hoog.
Aan de basis staan twee bladen in rozet, langs de bloemstengel staan wat kleinere bladen.
De bloemen zijn zuiver wit of crèmekleurig. De bloem heeft een lang, gepunt spoor.
Bloeiperiode mei - juni. Zoals de naam al aangeeft, ruikt deze orchidee heel lekker, vooral
in de avond.
 |
| Poppenorchis |
Het verspreidingsgebied is Europa en Azië, vooral in open bos en schrale weiden.
De poppenorchis (Aceras anthropophorum) is ook volledig
beschermd. Deze orchidee is maar zelden te vinden. De plant groeit uitsluitend op
kalkrijke grond. Het verspreidingsgebied binnen Nederland is beperkt, in Zuid-Limburg
op enkele plaatsen, verder in mediterraan Europa. Het is een fors groeiende plant tot
circa 80 cm hoog. De plant groeit vanuit twee langwerpig, ronde knollen.
Bloemen zijn bleekgroen tot crème met een bruinrood randje aan het kelkuiteinde.
 |
| Handekenskruid |
Door de gespleten onderlip lijkt de bloem op een poppetje met hangende armen en benen.
Het handekenskruid (Dactylorhiza incarnata) is ook een
volledig beschermde plant. De plant wordt tot 80 cm hoog en groeit op
bergweiden, vochtige graslanden, in veenachtige graslanden en vooral op kalkrijke tot
licht zure grond. De bloeiperiode is mei - juli. De plant heeft een nogal kantige stengel met
felgroene bladen, die ongevlekt zijn. De bladen staan aan de basis breeduit. De bovenste
bladen kunnen de bloemaar soms geheel omvatten. De bloemtros kan tot twintig centimeter lang
zijn. De lippen zijn tot 8 mm breed, afgrond en meestal ongedeeld.
 |
| Roze koolroosje |
Op de lippen maar zelden anderskleurige stippen.
Het roze koolroosje (Nigritella rosea) bloeit vanaf mei tot en
met augustus en soms nog tot in oktober. De plant is hoofdzakelijk in de Alpen te vinden. Daar
groeit hij op een humusrijke bodem, vaak samen met onder meer
Dryas octopetala en klaversoorten. Aan het begin van
de bloei is de bloem compact van vorm en donkerrood. De vorm van de bloem is afgerond
kegelvormig. De bladen staaan in een rozetvorm en zijn zwaardvormig.
 |
| Mannetjesorchis |
De totale hoogte bedraagt 8 tot 20 centimeter.
De bladen van de mannetjesorchis (Orchis mascula) hebben
bruinrode spikkels, die soms ook niet aanwezig zijn. De dikke, in aar staande bloemen hebben
een diep paarsrode kleur. Door bestuiving met insecten (vliegen en bijen) is er een grote
variëteit aan bloemvormen ontstaan, waardoor deze soort soms moeilijk thuis te brengen
is. Daardoor ook kunnen de slippen een andere vorm en kleur hebben. De plant groeit op
schrale graslanden, in schapenweides, op heidegronden en in open bossen. De grond moet
kalkrijk en liefst leemhoudend zijn. Tot op een hoogte van 1900 meter is deze
orchidee aan te treffen.
|
|
|
Artikelen en illustraties
in NEÊRLANDs Tuin
zijn auteursrechtelijk beschermd. Niets mag
daarom geheel, gedeeltelijk
of in gewijzigde vorm (persoonlijkheidsrecht) op welke wijze
dan ook worden verveelvoudigd zonder schriftelijke toestemming. |
|
