NEERLANDs Tuin - Leonurus cardiaca, hartgespan

Wie eens een hartgespan heeft gezien, zal deze plant niet zo snel vergeten. De prachtige bladvorm lijkt wel op de hand van Fatima. Nu moet je natuurlijk wel eens in een land met een Arabische cultuur geweest zijn om te weten hoe de hand van Fatima er dan uitziet.

De bladen zijn kruisgewijs tegenoverstaand. De bloemen zitten op de knopen

De hartgespan (Leonurus cardiaca) wàs een tuinplant vanwege de geneeskrachtige eigenschappen. Omdat er geen thee meer van de bladen wordt getrokken en er ook geen middelen meer van worden gefabriceerd, verdwijnt de plant langzaam maar zeker. Aanvankelijk werd een aftreksel van de plant gebruikt bij een te snelle of onregelmatige hartslag. Het aftreksel heeft vooral een kalmerende werking. In een ver verleden werd het kruid gebruikt tegen menopauzeproblemen en postnatale depressies. De tweede naam cardiaca betekent vertaald zoveel als hart of maagmond betreffende.

Hartgespan is nog maar op enkele plaatsen verwilderd te vinden: in Zuid-Limburg, de Utrechtse heuvelrug, in de duinstreek en in heemparken. Van oorsprong komt de plant uit Azië. De plant groeit op vochthoudende, humeuze gronden, die vooral rijk zijn aan stikstof en kalk. De hartgespan is een indicatorplant voor stikstofrijke grond, net zoals brandnetels en meidoorn dat zijn. De hartgespan is helaas zelden te koop als tuinplant.

Hartgespan kan onder gunstige omstandigheden twee meter hoog worden

De hartgespan behoort tot de familie van de lipbloemigen (Labiatae). Het is een sterk geurende, vaste plant. De bladvorm is handvormig en ingesneden. Er zijn drie tot zeven getande lobben, die vanaf de voet uitwaaieren. Vanaf juni tot in augustus bloeit de plant in kransen met rode, lichtroze en soms witte bloemen. De plant groeit met een wortelstok. Daaruit groeien sterk behaarde, vierkante stengels, die massief gevuld zijn. Een hartgespan kan, afhankelijk van de hoeveelheid vocht in de grond, dertig centimeter tot twee meter hoog worden. De stengels zijn stijf omhoog gericht. De plant is tweeslachtig.
Een hartgespan is geschikt voor een plaatsje nabij de oever van een natuurlijke vijver. Dan zal de plant zich geleidelijk aan uitbreiden zonder te woekeren. Wellicht dat u dan een even omvangrijke groep van de hartgespan krijgt als het rijk van de Fatimieden ooit groot was.

Artikelen en illustraties
in NEÊRLANDs Tuin
zijn auteursrechtelijk beschermd. Niets mag daarom geheel, gedeeltelijk
of in gewijzigde vorm (persoonlijkheidsrecht) op welke wijze dan ook worden verveelvoudigd zonder schriftelijke toestemming.