NEERLANDs Tuin - Urtica, brandnetel

Brandnetels zijn nou niet bepaald planten die je graag in je tuin hebt. Je loopt er het liefst met een grote boog omheen. Je hoeft er maar één keer mee in aanraking te zijn geweest en je weet voor je hele leven dat je ze moet mijden. De netelharen veroorzaken een onaangename jeuk en later een schrijnend gevoel op de huid.

De bovengrondse delen van brandnetel zijn rijk aan vitamine A en C, ijzer en mineralen

Toch zijn ze 'tot nut voor de mens'.

Brandnetel is een echte kosmopoliet. Ze komen over de hele aarde voor. Het liefst groeien ze op stikstofrijke, wat vochtige plaatsen. Ze horen tot de familie van de Urticaceae. In de oude indeling van plantengeslachten werden moerbei, hennep en hop er ook onder gerangschikt.

Twee soorten komen in het wild voor: Urtica dioica, de grote brandnetel, en Urtica urens, de kleine brandnetel. De kleine brandnetel groeit het meest op mesthopen en is een eenjarige plant. De grote brandnetel is een overblijvende plant. Beide soorten zijn tweehuizig: er zijn mannelijke en vrouwelijke planten. Verschillen tussen beide soorten betreffen onder andere de lengte van de bladsteel. Van de kleine brandnetel is de bladsteel langer dan het blad, de grote brandnetel heeft juist korte stelen. De bloemtrossen van de grote brandnetel hangen in okselstandige aren, van de kleine brandnetel staan ze rechtop. Beide hebben gemeen dat de holle, schuin omhoog staande brandharen een bijtend vocht bevatten. Komt de huid in aanraking met een brandhaar, dan breekt deze van de plant af en veroorzaakt een wondje. Kenmerkend voor brandnetels zijn de vierkante stelen en de gezaagde bladeren. Alle delen van de plant zijn bezet met brandharen. Brandnetel bloeit vanaf juni tot de late herfst.

Eetbaar en tegen roos
In de homeopathie wordt alleen extract van de kleine brandnetel gebruikt. Het is werkzaam tegen huiduitslag, waterzucht en brandwonden van de eerste graad.
Thee en in wijn gekookte jonge bladeren en wortels van de grote brandnetel worden als 'huismiddeltje' gebruikt tegen verslijming van de longen en ademhalingswegen, huiduitslag, geelzucht en aambeien. Thee zuivert bovendien de maag. Inwrijven van de huid met brandnetels verzacht reuma en artritis. Brandnetelblad wordt ook wel bereid als spinazie. Het zou ook reumapijnen verlichten.
De bovengrondse delen van brandnetel zijn rijk aan vitamine A en C, ijzer en mineralen. Commercieel wordt brandnetelextract verwerkt in shampoo. Het is werkzaam tegen roos.

Artikelen en illustraties
in NEÊRLANDs Tuin
zijn auteursrechtelijk beschermd. Niets mag daarom geheel, gedeeltelijk
of in gewijzigde vorm (persoonlijkheidsrecht) op welke wijze dan ook worden verveelvoudigd zonder schriftelijke toestemming.