NEERLANDs Tuin - Allium, sierui

Er zijn soorten die hoog worden en solitair goed tot hun recht komen en er zijn lage soorten die vooral breed uitgroeien. Ui, knoflook en prei behoren tot dezelfde familie en hetzelfde geslacht.

A. aflatuense of look wordt niet zo hoog

Om precies te zijn: de omvangrijke familie van de lelieachtigen (Liliaceae).

De hoog groeiende soorten zijn goed te drogen en heel bruikbaar in een droogboeket. En... wilt u ze vers op vaas, dan kan dat ook. De uiengeur hoeft geen bezwaar te zijn, want die verdwijnt wanneer de vers gesneden bloemen even in heel koud water worden gezet. Een groep van hoog groeiende sieruien, te midden van andere lager groeiende vaste planten, geeft een extra dimensie en brengt diepte in de border aan. Sommige soorten bloeien vroeg in het voorjaar en dat is toch heel erg welkom zo kort na de winter.

Verscheidenheid in hoogte
De bekendste en ook de meest toegepaste sierui is Allium giganteum, die zeker 150 - 180 cm hoog wordt. Vooral in een grote groep bij elkaar geplant is deze ui in bloei van een ongekende schoonheid.

A. sphaerocephalon heeft een piramide- achtige bloemvorm

De dieppaarse bloemen staan bijeen in een bolvormig scherm, dat wel een middellijn van 5 cm kan halen. Deze Allium-soort kan het beste in september of oktober worden geplant. Op een wat schrale, zandrijke bodem of kalkrijke klei, die goed water doorlatend is, voelt de ui zich het beste thuis. Plant deze soort op een diepte tussen 15 - 20 cm, op een onderlinge afstand van 20 cm en op een zonnige plaats. Bedenk wel dat uien kunnen blijven staan als ze eenmaal geplant zijn en niet, zoals bij tulpenbollen na de bloei hoeven te worden gerooid. Allium giganteum is mooi te combineren en te planten tussen groen blijvende planten, zoals maagdenpalm, scheefbloem en schoenlappersplant, of planten met een decoratief blad zoals Hosta's en Rodgersia's. Deze geweldenaar bloeit in juni - juli. Het loof van de ui, en dat is jammer, wordt tijdens de bloei geel. Desondanks is die heel decoratief. Goede variëteiten zijn: 'Rosy Giant', die roze-mauvekleurig is, en 'John Dix', die meer roze van kleur is.

Allium aflatuense of look lijkt sterk op Allium giganteum, maar is meer rozepurper van kleur en wordt minder hoog: 80 - 100 cm. Deze ui kan bovendien ook goed in halfschaduw groeien. Van de soort bestaan twee variëteiten: 'Purple Sensation' en 'Lucy Ball'. Beide soorten zijn heel decoratief en behouden tijdens de bloei hun frisgroene blad.

Allium sphaerocephalon heeft een dieppurperen bloemkleur. De bollen van deze soort worden dichter bij elkaar geplant, namelijk op een afstand van 10 - 15 cm. Ze worden nog minder hoog dan de twee voorgaande soorten: 60 - 70 cm.

A. moly is een uitstekend bodembedekkend bolgewas

De hoofdbloei vindt plaats in juni en is dan zeer uitbundig. Opvallend is de vorm van het bloemhoofd. Aan de bovenkant is deze piramidevormig; aan de onderzijde loopt de vorm naar de stengel toe. Ook deze soort is geschikt om op vaas te zetten.

Allium moly wordt ongeveer 25 - 30 cm hoog en is niet alleen maar geschikt om in een border te zetten; dit bolgewas doet het ook prima in balkonbakken.
Het verbreidt zich snel en schuwt het niet om andere lage planten te overwoekeren. In de gaten houden dus. De bloei is donkergeel en zeer rijk. De bloemschermen zijn los van opbouw en staan op stengels die niet veel langer worden dan de bladeren. In het najaar verkleuren blad en bloem en krijgen een stro-achtig uiterlijk. Dat is ook het moment om de afgestorven delen voorzichtig weg te halen. De uienbollen worden 10 cm diep geplant.

A. karataviense heeft mooi blad en een grote bloem

Een soort die wel lijkt op de 'moly' is Allium oreophilum. Het is de enige uiensoort waarvan de bloemen lekker ruiken. De bloemkleur is karmijnrood.

Ook deze soort is heel goed te gebruiken in balkonbakken of zelfs in potten, maar dan moeten ze wel beschermd worden tegen al te strenge vorst. Allium cowanii, verkrijgbaar in dezelfde kleur of een witte variëteit, kan daar beter tegen. De bloei is in april - mei. Allium karataviense bloeit op een korte stengel, die nauwelijks boven het rozet van de bladeren uitkomt. De maximale hoogte is ongeveer 25 cm. De bloemen staan in een bolvormig scherm bij elkaar. Het blad is licht gestreept, wat op zich al mooi is om te zien. Deze sierui leent zich om in grote groepen te worden geplant op een plaatsje vooraan in de border. De bloemkleur is witroze tot crèmewit. De bloei is in mei.

Artikelen en illustraties
in NEÊRLANDs Tuin
zijn auteursrechtelijk beschermd. Niets mag daarom geheel, gedeeltelijk
of in gewijzigde vorm (persoonlijkheidsrecht) op welke wijze dan ook worden verveelvoudigd zonder schriftelijke toestemming.