NEERLANDs Tuin - trompetboom, Catalpa

Je kunt je geen mooiere boom voorstellen, die zo uitblinkt in verschijningsvorm, frisgroene of goudgele bladkleur en verrassend mooie bloemen als de trompetboom. Een decoratieve boom of struik, die zich heel gemakkelijk in toom laat houden door snoeien. De hartvormige bladeren kunnen aan de basis wel 20 centimeter breed worden. Laat je de trompetboom uitgroeien, dan kan hij een hoogte bereiken van 15 meter of zelfs meer. Catalpa is bladverliezend. Ze behoren tot de familie van de trompetboomachtigen of Bignoniaceae. Van oorsprong is de boom via Engeland ingevoerd uit China.

Catalpa bignonioides 'Aurea'		Bloemen van C. bignonioides 'Aurea'

De trompetboom is de laatste tijd (1998 - 2002) wat je noemt in de mode. Dit is niet alleen te danken aan de opvallende verschijningsvorm, maar vooral ook aan de gezondheid, die gewoonweg van het blad afstraalt. Kenmerkend is dat de bladvorming laat op gang komt. Ongeveer vanaf eind april begint de Catalpa uit te lopen. Logisch want dan stijgt ook de temperatuur buiten. Om deze reden is het een prima boom of struik om als jaloezie te dienen: er is nog weinig blad aan als de eerste voorjaarszon weldadig het lijf verwarmt, terwijl in de zomer de felle zon wordt getemperd. Echt een boom/struik om dicht bij het huis in de buurt van de ramen te planten.

Een echte solitair
De trompetboom of catalpa is te koop als boom of struik. In principe zijn er twee "uitvoeringen" verkrijgbaar: de soorten met groene bladeren en met goudgele bladeren. De bladkleur van de groene soorten varieert van donkergroen tot vijgenbladgroen. De goudgele variant is in het begin bij het uitlopen lichtgeel van kleur. Naarmate het seizoen verstrijkt, wordt de bladkleur intens goudgeel. Over het algemeen is het blad van de Catalpa groot: 10 - 25 centimeter lengte en dito breedte.
Als boom is Catalpa heel goed toepasbaar als solitair op een groot gazon. De kroon is dermate breed van vorm dat rekening gehouden moet worden met een flinke vrije ruimte rond de boom. Een uiteindelijke kroonomvang bij vrije uitgroei van 15 - 20 meter is heel normaal.
Catalpa vereist een humeuze en vooral kalkrijke grond. Een warme standplaats is ook een belangrijke voorwaarde voor een goede groei. Een warme plek zal er ook voor zorgen dat de boom jaarlijks tot bloei komt.

Er zijn twee soorten Catalpa die een gedrongen, bijna ronde kroonvorm hebben. Die zijn zeer geschikt om in blokvorm of als parasol te worden toegepast. Een paar op rij en in een vierkant geplant vormen dan een fraai dak.
De vorm in de trompetboom kan door middel van snoeien volledig naar de hand worden gezet. Afsnoeien van de jaarlijks gevormde nieuwe scheuten verdraagt de boom of struik buitengewoon goed. Bovendien komen er door jaarlijks te snoeien frisse nieuwe takken. Laat op de 'stompen' twee à drie ogen zitten. Uitlopers van 1 - 2 meter zijn geen zeldzaamheid. Catalpa is dus ook als struik te koop. Ook hiervoor gelden dezelfde groeiplaatseisen als die van de boomvorm. Vooral een warme plek is door Catalpa geliefd.

Bijzonder aan boom en struik zijn de schitterend crème-witte

Vruchten verschijnen alleen in een stabiel klimaat. (C. speciosa, Hradcany, Praag)

bloemen. Die verschijnen eerst in juli. De bloemen hangen in tros aan de takken. De bloemen zijn zo fraai, omdat ze sterk lijken op die van een orchidee. De stamper is bruin van kleur. Daaroverheen ligt een patroon van bordeaux-rode spikkels met aan de uitlopers ervan twee opvallend diepgele honingmerken.

In Nederland zijn er hoogst zelden vruchten te bewonderen; het klimaat is er te laat warm en wisselvallig voor. In streken met een landklimaat komen vruchten alleen tot ontwikkeling bij lange perioden met warmte.
Een bijkomende eigenschap van Catalpa is dat deze muggen en vliegen weghoudt. Je zou een Catalpa daarom dicht bij het slaapkamerraam kunnen zetten.

Schimmel
Een trompetboom kan worden aangetast door een meeldauwachtige schimmel. De aantasting lijkt vooral te maken te hebben met weersomstandigheden. In perioden met wisselende omstandigheden - warmte gevolgd door vocht - neemt de kans op aantasting door de schimmel toe. In ernstige gevallen kunnen delen van de boom of struik afsterven.

Eerste fase: bobbelig blad duidt al op schimmel


Tweede fase: schimmel op het blad

Derde fase: smeulen van het blad

Dit verschijnsel doet zich bijvoorbeeld ook sterk voor bij de roos, de appel en de peer. Het is lastig om de aantasting geheel en al uit te bannen. Zodra de aantasting wordt herkend, is een bespuiting met Vital (Ecostyle), Sulphon (Ecostyle) of Exact Vloeibaar (Bayer) op zijn plaats.

De schimmel openbaart zich vooral aan of nabij de top van één of meer scheuten. Opvallend is dat vooral jong, nog niet geheel volgroeid blad wordt aangetast. Zelden volgroeide bladen. De eerste fase van aantasting uit zich in bobbelig blad. Bespuit zo snel mogelijk de scheuten, waarop de aantasting zichtbaar is met Vital (Ecostyle).
De schimmel op het blad uit zich in een wit-grijzige waas over (delen van) het blad. Het blad begint zich in deze fase naar binnen te krullen. Wanneer het blad nat is of wordt gemaakt, voelt de schimmel over het blad heel glibberig aan. Een bespuiting met Sulphon (Ecostyle) of Exact Vloeibaar (Bayer) is nodig. Herhaal de bespuiting om de week.
Wanneer niets aan de bestrijding van de schimmelaantasting wordt gedaan, dan begint het blad vanuit de randen zwart te worden. Deze fase wordt 'smeulen' genoemd. Langzaam maar zeker verdwijnt het blad geheel. In deze fase moet of het blad worden verwijderd of worden gespoten met Sulphon (Ecostyle) of Exact Vloeibaar (Bayer).

Enkele soorten en cultuurvariëteiten
Catalpa bignonioides - De boom wordt breed en heeft een schermvormige kroon. De hoogte is ca 12 meter. Geschikt als solitaire boom en als struik. De bloemen hebben gele strepen op de witte bloemkelk.
Catalpa bignonioides 'Aurea' - De kroon wordt op den duur breed ovaalvormig. De hoogte is ca 12 meter. De bladeren zijn bij uitlopen eerst goudgeel; later worden ze lichtgeel. Geschikt als solitaire boom.
Catalpa bignonioides 'Nana' - Een aardig, klein blijvend boompje. Deze variëteit is goed toepasbaar in blokvorm of om als parasol te gebruiken. De hoogte wordt ca 4,50 meter. De breedte van ca 3.50 meter is door snoeien heel goed kleiner in omvang te houden. De bladeren zijn licht frisgroen.
Catalpa bungei - Ook een klein blijvend boompje met een brede, eironde kroon. De hoogte kan ongeveer 10 meter bedragen, tenzij flink en jaarlijks wordt gesnoeid. Heel geschikt als klein blijvende solitair of als (oprij)laantje toe te passen. Heeft opvallende bladeren, omdat de voet niet hartvormig is. Deze soort is ook te koop als struik. Witte bloemen.
Catalpa speciosa - Meer geschikt om in struikvorm geplant te worden. De hoogte kan toch nog zo'n 10 meter worden. De struik groeit schermvormig op. De bladeren zijn opvallend dik en toegespitst van vorm. De schors wil nog weleens barsten door vorst. De bloemen zijn wit en hebben geen paarse vlekken.
Catalpa ovata - Een echte boom met een brede, schermvormige kroon. Kan ongeveer 12 meter hoog worden en is dan om en nabij 18 meter breed. De bladeren zijn drielobbig en hebben opvallende oranje strepen. Kenmerkend is dat in de late zomer de lange zwartbruine vruchten als peulen aan de boom hangen. De boom bloeit ook heel fraai met geelachtig witte bloemen.

Artikelen en illustraties
in NEÊRLANDs Tuin
zijn auteursrechtelijk beschermd. Niets mag daarom geheel, gedeeltelijk
of in gewijzigde vorm (persoonlijkheidsrecht) op welke wijze dan ook worden verveelvoudigd zonder schriftelijke toestemming.