NEERLANDs Tuin - Taxus baccata, venijnboom

Taxus komt in Europa van nature voor. In tuinen, bij boerderijen en begraafplaatsen is deze 'wachter' veel aangeplant. Bij voorname huizen en kastelen vormen meters hoge hagen de kabinetten, de coulissen van een openluchttheater of het ingewikkelde gangenstelsel van een doolhof.

Taxus baccata 'Fastigiata' is een zuilvormige vorm van Taxus

In de oudheid speelde Taxus een rol in religies en maakte men bogen van het bijzonder taaie hout. Om nog maar niet te spreken van de giftige pijlpunten, die ook uit bestanddelen van Taxus werd bereid. Taxus laat zich goed snoeien en vormen en is daarom in het bijzonder geliefd als haag of een in figuur geknipt beeldhouwwerk.

Van Taxus of venijnboom (Taxus baccata) bestaan veel cultuurvariëteiten. Zo zijn er met een opgaande groeiwijze: Taxus baccata 'Fastigiata', Taxus baccata 'Fastigiata Aureomarginata', 'Fastigiata Robusta', 'Raket', 'Standishii'. Met spreidende takken: Taxus baccata 'Dovastonii', 'Dovastonii Aurea', 'Overeynderi', 'Summergold'. Met korte naalden: Taxus baccata 'Adpressa', 'Adpressa Stricta'. En met gekleurde naalden: Taxus baccata 'Semperaurea', 'Washingtonii'. Daarnaast zijn er nog andere soorten Taxus, die zeer geschikt zijn voor de tuin, zoals Taxus cuspidata (Japanse Taxus) , Taxus cuspidata 'Nana', Taxus cuspidata 'Rustique', Taxus media, Taxus media 'Hicksii' en Taxus media 'Hillii'.

Een reeks hagen gemaakt van Taxus...	...geeft een goede omsluiting van de tuin

Een uitstekende achtergrond voor een border; geeft diepte aan wat erachter groeit

Giftig zaad
Taxus behoort tot de familie van de taxusachtigen (Taxaceae). Taxus komt van nature ook voor in Nederlandse bossen. Een enkele keer komt Taxus in beukenbossen voor in de boom- of struiklaag. Taxus staat het liefste op een licht beschaduwde plaats. Ze zijn zeer goed bestand tegen zeer strenge winters. De bomen of struiken van Taxus hebben graag wat kalk in de grond, waarin ze groeien. Die grond moet bovendien licht vochthoudend zijn. Taxus kan enkele honderden jaren oud worden. Jonge bomen zijn kegelvormig. Naarmate ze ouder worden krijgen ze een min of meer ronde kroonvorm. Dikwijls zijn ze meerstammig of hebben een dikke doorlopende stam. De stam heeft een roodbruine kleur en afschilferende bast. De korte bladen zijn donkergroen en staan in rozet bijeen. Taxus is tweehuizig. Er zijn mannelijke en vrouwelijke bomen. De mannelijke bomen dragen beschubde kegels. Vrouwelijke bomen dragen felrode bessen. De rode zaadmantel is niet giftig. Het zaad daarin is echter buitengewoon giftig. Na het wegrotten van de zaadmantel kan Taxus worden gezaaid. In een natuurlijke omstandigheid zaait Taxus zichzelf moeizaam uit.

Hagen
Taxus baccata leent zich goed om perfecte hagen mee te maken. Afhankelijk van

Taxus kan in figuur worden geknipt

de grootte bij aankoop zijn er drie struiken per strekkende meter nodig om een goede sluiting te bereiken. Wie een brede haag wil vormen, plant twee rijen in driehoeksverband. De afstand tussen de rijen bedraagt vijftig centimeter tot één meter. Taxus is een langzame groeier. Wie een haag van Taxus plant, plant deze voor het nageslacht. Een taxushaag wordt meestal maar één keer per jaar in de zomer in vorm geknipt. De uiteindelijke hoogte kan worden ingesteld. Voor een hoge haag zul je jaren en jaren geduld moeten hebben. In kleinere tuinen kunnen met Taxus poefs worden gemaakt in blokvorm of in ronde vorm. Er kan een esthetisch spel mee worden gespeeld door blokken onderling te schakelen en/of in hoogte te laten variëren. Taxus is niet erg gesteld op honden en katten, die ertegen plassen. Scheuten en bladen worden geel en kunnen zelfs afsterven. Taxus moet beslist niet worden gebruikt als omheining van een wei, waarin paarden lopen. Voor paarden is het loof giftig.
Mooie taxusfiguren zijn te bewonderen op het landgoed Twickel bij Delden. Daar staan taxusfiguurbomen van meer dan honderdvijftig jaar oud. Op het landgoed Groot-Engelenburg bij Brummen staan eeuwenoude exemplaren met een omvang van meer dan vijf meter.

Ziekten en plagen
Dopluis - Deze luizen zuigen aan de naalden. Naalden worden dan geel en sterven af. Bestrijding van dopluis moet vroeg in het voorjaar gebeuren. Behandel Taxus met Baythroid-plantenspray of Promanal van ECOstyle.
Mijten - Een enkele keer worden scheuten misvormd of lopen knoppen niet uit of zijn knoppen verdikt. Deze aantasting wordt veroorzaakt door mijten (rondknopziekte). Spuit in dit geval met Spruzit van ECOstyle of knip vroegtijdig aangetaste scheuten af.
Taxuskever (lapsnuittor) - De kever is zwart of bruin van kleur en ca 10 millimeter lang. Ze vreten aan bladen en jonge uitspruitende knoppen. De witte larven brengen schade toe aan wortels. Taxus kan door deze aantasting uiteindelijk afsterven. Soms zijn de kevers al aanwezig bij aanschaf van Taxus. Controleer plantgoed daarop en weiger de koop bij het vermoeden van de aanwezigheid van de taxuskever. De taxuskever is moeilijk te bestrijden met de huidige middelen. Spruzit (ECOstyle) en Decis vloeibaar of Pyrethrum (Bayer/Asef) wil weleens helpen.

Artikelen en illustraties
in NEÊRLANDs Tuin
zijn auteursrechtelijk beschermd. Niets mag daarom geheel, gedeeltelijk
of in gewijzigde vorm (persoonlijkheidsrecht) op welke wijze dan ook worden verveelvoudigd zonder schriftelijke toestemming.