 |
|
|
|
Aangepast zoeken
|
Ginkgo biloba |
|
|
|
Ginkgo wordt gebruikt in de Chinese kunst van de
Penjing, als bonsai, straatboom, leiboom en zelfs als haag.
Op allerlei manieren wordt de boom gemarteld en dan moet je nog weten dat
Ginkgo beschermd is en ook nog eens de allerlaatste overlevende is uit
de plantenklasse van de Ginkgoinae.
Het mooiste van Ginkgo is ongetwijfeld het waaiervormige blad.
 |
| Blad van Ginkgo is waaiervormig |
Bij een jonge boom is het blad diep ingesneden; er tekenen zich dan twee lobben
af. De soortnaam is daarvan afgeleid: biloba. De Nederlandse naam voor
Ginkgo is Japanse notenboom (Eng.: maidenhairtree, Duits: Facherblattbaum,
Frans: l'arbre aux quarante écus, Japans: Ginkyo). In Mantessa Plantarum
beschreef Linneaus in 1771 de boom onder de naam Ginkgo biloba.
Dicht bij naaldhoutgewassen
Ginkgo behoort tot de naaktzadige (Gymnospermae). De boom vormt een
aparte klasse die dicht bij de klasse van de coniferen (Coniferae) thuishoort.
Het bijzondere aan Ginkgo is dat hij bladverliezend is, wat hem heel
bijzonder maakt onder de coniferen. In het najaar verkleurt het blad naar
schitterend goudgeel, bij de eerste kou dwarrelen alle bladeren er in hoog
tempo af. Het blad is een geliefd object om te worden gedroogd en om er
figuraties achter glas mee te maken.
Geschiedenis
Ginkgo werd als eerste beschreven door de Duitse arts Engelbert
Kaempfer in 1712. Bij zijn bezoek in 1690 aan Japan bestudeerde hij uitvoerig
alle delen van Ginkgo. De boom was daar toen al in cultuur. Ook in China
groeit de boom. In welke van de twee landen de bakermat ligt, is niet meer
precies vast te stellen. Naar men aanneemt in China.
Kaempfer bracht zaden en planten mee. In de Hortus in Utrecht werd de vondst
gezaaid en geplant. Kaempfer was in dienst van de Verenigde Oost-Indische
Compagnie. Vandaar dat de eerste Ginkgoin Europa in Nederland terechtkwam.
Al veel eerder, in het oude China, zijn Ginkgo's in paleis- en tempeltuinen
geplant. De oudste exemplaren zijn te zien nabij de berg Tai Sjan, de heiligste
berg van China. Aan de voet van de berg bij de stad Tai An ligt het tempelcomplex
Poe Tsjao, waaromheen een schat aan oude pijnbomen staat en ook Ginkgo is
er te bewonderen. Op Chinese schilderijen is Ginkgo vaak afgebeeld,
gedichten zijn eraan gewijd. Boeddhistische monniken vereren de boom nog steeds.
Ook in Europa werd de boom vereerd: Goethe maakte er een gedicht over. De hoogste
Duitse onderscheiding op het gebied van de dendrologie heeft
het Ginkgoblad als motief.
 |
|
 |
|
 |
|
 |
| Aarvormige manlijke bloeiwijze |
De vrouwelijke bloeiwijze bestaat uit twee vlezige zaadknopjes |
Het zaadomhulsel is vlezig en geelbruin van kleur |
Een opengesneden vrucht met daarin zaad |
Bloemen en stinkende vruchten
Merkwaardig genoeg zijn er in de wereld minder vrouwelijke dan manlijke bomen.
 |
| Vruchten van Ginkgo |
Ginkgo is tweehuizig: er zijn mannetjes- en vrouwtjesbomen. Alleen als
ze in bloei staan, is het verschil te zien. De manlijke bloeiwijze bestaat uit
een korte aar, die al of niet hangt. Vrouwelijke bloeiwijzen bestaan uit twee
knopjesachtige eikels op een kort steeltje. Vrouwelijke bloeiwijzen worden met
door de wind meegevoerd stuifmeel bevrucht. De zich ontwikkelende zaden groeien
in aparte kamers binnen de ronde vrucht. Ook al is de vrouwelijke bloeiwijze niet
bevrucht, dan toch is het mogelijk dat er vruchten aan de boom komen. Dit is dan
een loze vrucht. In de herfst vallen de abrikoosvormige vruchten van de boom.
De vruchten stinken vreselijk naar ranzige boter. Het zachte omhulsel van de
zaden is giftig. In China en Japan worden zaden wel geroosterd en opgegeten.
Deze lekkernij zou (een teveel aan) alcohol neutraliseren.
Ginkgo is te gebruiken als park- en straatboom.
 |
Ginkgo is een goede boom in de straat
(Amsterdam - Watergraafsmeer) |
In een grote tuin kan
Ginkgo als solitair worden geplant. De boom wordt ca twintig meter hoog
en zes tot acht meter breed. De boom is uitermate goed bestand tegen luchtvervuiling.
Van het hout worden meubels en bijzondere houten voorwerpen gemaakt. Het is een
heel gezond blijvende boom met nauwelijks ziekten of aantastingen.
Snoeien
Er moet alleen worden gesnoeid om eventueel concurrerende harttakken weg te
nemen. De snoei wordt uitgevoerd als al het blad is verdwenen: herfst tot
begin van het voorjaar. Verdere snoei is onnodig. Inkorten van zijtakken
betekent meestal dat de hele tak afsterft. Aan Ginkgo groeien twee
vormen van zijscheuten: traag groeiende kortloten met alleen aan de top blad
en snel groeiende scheuten met zijtakjes en blad. Van de laatstgenoemde groeien
er vaak veel scheuten verticaal (omhoog). Een gezonde boom heeft zowel
horizontale als verticale scheuten.
Penjing: (boom of landschap)
natuurfragmenten die in een schaal of pot worden uitgebeeld. Het weerspiegelt
de gemoedstoestand die de artiest over het landschap of met de boom heeft. Het
is bijna het equivalent van bonsai. Bonsai wordt echter volgens strak omlijnde
normen gevormd; het zijn bijna perfecte kopieën van de werkelijke boom.
Dendrologie: de wetenschap die
zich bezighoudt met het bestuderen van bomen. |
|
|
|
Artikelen en illustraties
in NEÊRLANDs Tuin
zijn auteursrechtelijk beschermd. Niets mag
daarom geheel, gedeeltelijk
of in gewijzigde vorm (persoonlijkheidsrecht) op welke wijze
dan ook worden verveelvoudigd zonder schriftelijke toestemming. |
|
