 |
|
|
|
Aangepast zoeken
|
Betula, berk |
|
|
|
Berken kom je overal tegen. In landschap en tuinen.
Ze nemen het niet zo nauw met de grond, waarop ze moeten groeien.
Berken maken bloeiende heidevelden tot een schilderachtig tafereel.
 |
| Groep berken langs wildwal in esdorpenlandschap |
De zwart en wit gemarmerde bast zorgt daarvoor, maar ook de luchtige kroon.
Op de berk komen verschijnselen voor die typisch zijn voor deze boom.
Schrale grond
De berk is inheems in Nederland. De wilde soorten groeien in moerassen,
bossen, op heidevelden en... tot in de dakgoot toe.
Eén ding heeft de berk wel nodig: veel licht. Langs de randen van het
Oeralgebergte komen uitgestrekte bossen voor met alleen maar berken. Een
sprookjesachtige gewaarwording, zoveel zwartwit geblokte stammen bij elkaar.
Berken zijn eigenlijk op z'n mooist als grote groep.
 |
| De bast van de zachte berk is typisch ruw |
Een solitaire (treur)berk kan soms ook heel fraai zijn.
De meeste gecultiveerde boomsoorten zijn immers uit hun oorspronkelijke
bosverband losgerukt en gaan als alleenstaande door het leven.
Twee soorten komen van nature voor: de ruwe berk (Betula verrucosa) en
de zachte berk (Betula pubescens). De ruwe berk behoudt tot op hoge
leeftijd een gladde, afschilferende bast. De zachte berk draagt een dikke
bast in de vorm van schubben. De ruwe berk heeft, in het algemeen, meer
afhangende takken in tegenstelling tot de zachte berk, waarvan de takken
schuin omhoog gericht staan.
Omdat de twee soorten onderling makkelijk kruisen is er botanisch gezien soms
moeilijk uit te komen met welke soort je te maken hebt. Gemakshalve worden
beide nu gerangschikt onder Betula pendula. Berken bloeien met
hangende, rupsvormige katjes net zoals de katjes van de els.
Als cultuursoorten zijn van belang:
Betula nigra (rode berk), Betula lenta (suikerberk), Betula
nana (dwergberk), Betula papyrifera (papierberk), Betula
utilis, Betula ermani, Betula pumila, Betula medwediewii, Betula
 |
| Typisch voor berk is een heksenbezem |
maximowicziana, Betula populifolia en Betula platyphylla.
Heksenbezem
Karakteristiek voor berken zijn heksenbezems.
Zoals maretak voorkomt in sommige bomen
en daar een merkwaardig effect aan geeft, is dit ook het geval bij sommige
berken. Heksenbezem is een pruikerige verzameling kleine takjes die her en
der in de boom voorkomt. De oorsprong van heksenbezem is een aantasting door
een schimmel (Exoascus betulini). De schimmel verspreidt zich via het
capillair vatensysteem van de boom.
Berkenzwam
Berkenzwam (Piptoporus betulinus) komt alleen op berken voor. Het is
de niet eetbare vrucht van een schimmel uit de familie van de Poriaceae.
Deze familie behoort op haar beurt weer tot de Telephoraceae, een
elfenbankjeachtige.
 |
|
 |
Typisch voor berk is
de berkenzwam |
Bij een berkenzwam staat de buisjeslaag altijd horizontaal |
De vruchten van de schimmel ontstaan het hele jaar door; ze trekken zich
niets aan van wat voor weer of seizoen ook. Berken die in moerassen of op een
beschaduwde plaats staan, lopen het meeste gevaar om door de schimmel te
worden aangetast. De nog levende zwam heeft een roestbruine kleur; de dode
zwam is bedekt met een korzelig, wit vlies.
De buisjes van de zwam staan altijd horizontaal. Hoe de tak ook aan de boom
zit of op de grond ligt. De sporen kunnen zich hierdoor altijd verspreiden.
De dode zwam werd vroeger gebruikt om vuur mee te maken. Gedroogd zijn ze
heel lang te bewaren. De droge zwam open snijden lukt nauwelijks. Het
verdroogde mycelium (weefsel van schimmeldraden) is zo taai als het maar kan.
In de natuur worden de droge zwammen opgevreten door zwamkeverlarven. Alleen
het witte vlies is ook voor deze kevers onverteerbaar. Bomen die besmet zijn
met de berkenzwam, leggen vroeg of laat het loodje.
|
Laat u er niet van weerhouden om een schilderachtige berk te planten.
Heksenbezem en berkenzwam komen maar zelden voor in een solitair staande berk. |
|
|
|
Artikelen en illustraties
in NEÊRLANDs Tuin
zijn auteursrechtelijk beschermd. Niets mag
daarom geheel, gedeeltelijk
of in gewijzigde vorm (persoonlijkheidsrecht) op welke wijze
dan ook worden verveelvoudigd zonder schriftelijke toestemming. |
|
