 |
|
|
|
Aangepast zoeken
|
Vegetatief vermeerderen |
|
|
|
Wie wel eens een tuincentrum bezoekt, wordt overweldigd door de
grote hoeveelheid planten, struiken of bomen die er staan. Vooral
als veel van dezelfde planten in bloei staan, is het effect groot.
Planten, bomen en struiken, allemaal mooi in het gelid naast elkaar
en bijna allemaal even hoog en breed. Hoe krijgt de kweker dat
toch voor elkaar?
Her en der in het land zijn er kwekerijen, die gespecialiseerd
zijn in het vermeerderen van potplanten, varens, snijbloemen,
struiken, vaste planten en bomen. Veel van die jonge planten
worden weer verder grootgebracht bij andere gespecialiseerde
bedrijven, waarna ze uiteindelijk in de detailhandel terechtkomen
om te worden verhandeld.
Nakomelingschap uit zaad
Niet alle planten worden gezaaid. Bij zaaien moet je maar afwachten
wat eruit komt. Als er niet de grootste zorg is besteed aan een
gecontroleerde bestuiving, kunnen de nakomelingen uit het zaad
heel verschillend zijn; bijvoorbeeld in bloemkleur. Bij planten die
ongecontroleerd, geslachtelijk worden vermenigvuldigd,
treedt een hoge mate van variabiliteit op. Daarvan wordt
natuurlijk wel gebruikgemaakt. In de natuur gebeurt het vanzelf.
Kwekers maken er gebruik van om planten met betere eigenschappen
of een andere bloemkleur te krijgen. De bestuiving gebeurt dan
niet lukraak, maar door het juiste stuifmeel van die ene plant met
bijzondere eigenschappen over te brengen op de stamper van de andere
geselecteerde plant. Deze methode volgt de wet van Mendel. De
uitkomst is in hoge mate voorspelbaar. Ingewikkeldere methoden
bedienen zich van veranderingen in de genen. Van wat hierbij mogelijk
is, is het einde nog niet in zicht.
Vegetatief nakomelingschap
Heel veel planten worden 'vegetatief' vermeerderd. Het gaat snel en
je bent verzekerd van veel van dezelfde planten met dezelfde eigenschappen
als de moederplant. Deze manier van vermeerderen is ongeslachtelijk;
je hebt er geen stampers en meeldraden bij nodig. 'Klonen' wordt dit
wel genoemd.
Een kloon is de gehele door vegetatieve vermeerdering
ontstane nakomelingschap van één plant: de moederplant.
Het kenmerk van een kloon is dat alle planten er precies hetzelfde uitzien
en dezelfde eigenschappen hebben. Variabiliteit is daarmee uitgebannen.
Bomen in een straat hebben we het liefst even hoog en breed. Dat van
een heestersoort alle planten even hoog en breed worden, vergemakkelijkt
voor de tuinarchitect het architectonisch gebruik. Of het spel dat
daarmee kan worden gespeeld.
In het laboratorium worden planten vermeerderd door met een microtoom
minuscuul kleine plakjes van een stengel te snijden en die - op een
voedingsbodem gelegd - te laten uitgroeien tot volwaardige
planten. Meristeemcultures worden die genoemd. Zo gaat het o.a bij de
vermeerdering van anjers.
Zelf aan de slag?
Wie heeft niet zelf eens een stekje gesneden? Of zou dit wel willen,
maar weet eigenlijk niet hoe dit moet? Er zijn 'veel stengels die naar
een nieuwe plant leiden'. Niet om zelf een kwekerij te beginnen, maar
voor de aardigheid en de voldoening als het is gelukt. Voor anderen een
uitdaging om naast stekken eens andere, beproefde manieren van vermeerderen
uit te proberen en misschien wel om geld te besparen op een dure aanschaf
van veel van dezelfde planten. Niet alles zal meteen lukken, omdat je
nu eenmaal niet beschikt over geavanceerde hulptechnieken, zoals een
nevelinstallatie, klimaatregeling of automatische toediening van
voedingsstoffen etc. Desondanks zal er wel iets van terechtkomen: plantjes
die met eigen handen zijn grootgebracht!
Om te kunnen 'griffelen' of te 'marcotteren' is een zetmes nodig;
om te oculeren een oculatiemes. Een zetmes is lang en recht, een
oculatiemes kort en gebogen. De punt van een oculatiemes is
vlijmscherp, daarmee kun je mooie zg. T-sneden maken.
 |
|
Een zetmes is lang, een oculatiemes is kort en heeft een karakteristieke scherpe punt |
Zes manieren om planten te vermeerderen zijn beschreven. Niet elke manier
kan worden gebruikt voor elke plant. Een kenmerkend voorbeeld per manier
van vermeerderen is geïllustreerd. Telkens ook wordt een aantal
planten per manier van vermeerderen opgesomd.
Alle vormen van vermeerderen
|
|
|
Artikelen en illustraties
in NEÊRLANDs Tuin
zijn auteursrechtelijk beschermd. Niets mag
daarom geheel, gedeeltelijk
of in gewijzigde vorm (persoonlijkheidsrecht) op welke wijze
dan ook worden verveelvoudigd zonder schriftelijke toestemming. |
|
