|
|
|
Toen de reisgidsen voor een nieuw jaar weer her en der verspreid over de tafel lagen,
dacht ik opeens terug aan een wonderlijke vraag, die ik een jaar
geleden van een familielid kreeg: "Wil je eens een daktuintje voor me maken?"
Aangezien ik het genoegen had om met hem enkele malen mee met vakantie te gaan, kon
ik geen smoes van 'geen tijd' bedenken.
Die vakanties zijn altijd weer een
belevenis en spelen zich af in de bergen van Oostenrijk. Nee, geen terrasjesvakantie,
maar er stevig tegenaan. De hoogste toppen moeten bedwongen worden! Met
een atlasje van de beste vindplekken voor mineralen wordt vooraf zorgvuldig de
vakantiebestemming uitgezocht. Stel je voor dat je eens een buitengewoon mineraal
zult vinden. Zwoegend wordt elke dag een beklimming ingezet om de bewuste
vindplaats te bereiken. Ik weet niet of u wel eens een berg beklimt, maar ik
verzeker u dat heel veel tijd, geduld en krachtsinspanning vereist is om een
flinke hoogte te bereiken.
De vreemde opdracht
De constructie op het dak
Over alpineplanten
Probeer ook zelf eens uw platte dak te begroenen
Nu ben ik niet zo'n freak die voortdurend met z'n neus over de grond zwalkt.
Het kost genoeg inspanning om je met bergschoenen uitgeruste voetjes zorgvuldig
op het smalle bergpaadje te planten, zodat je stabiel je weg kunt vervolgen. Met
dat familielid is het anders. Z'n ogen bepriemen elk steentje en rotspartij op
zoek naar net dat ene gelukje. Zelf ben ik beroepshalve meer geïnteresseerd in
dat bijzondere plantje dat je niet zo een, twee, drie kunt thuisbrengen.
Het fantastische van een looptocht door het berglandschap is dat je van hoog naar
laag gaat. In feite passeer je verschillende klimaatgordels en daarmee verandert
de biotoop voor plantjes en dieren. Zijn de planten en struiken eerst nog hoog,
naarmate je de sneeuwgrens nadert, worden ze alras lager en gaan over in
uitsluitend bodembedekkende planten en een keur aan mossen. Nog hoger, tot in
de sneeuw, worden de planten zeldzamer en is de bedekkingsgraad heel klein. De
'struggle for life', het vechten om een gunstig plekje in een bizar
klimaat is dan aan de orde. De zomers in de bergen duren kort. Planten moeten
dus in heel korte tijd groeien, bloeien en tot zaadvorming zien te komen.
Terwijl ik al mijn aandacht schenk aan al die fraaie plantjes en erachter
probeer te komen waarom zij nu net op die ene plek groeien, haalt mijn
familielid halsbrekende toeren uit om een bijzonder glinsterend mineraaltje
uit een spleet van een vervaarlijk overhangende rotsrichel te peuteren.
En... zowaar de zoveelste vondst kan worden toegevoegd aan de inmiddels snel
groeiende verzameling. Aandachtig wordt het mineraal met een kwastje ontdaan
van wat aardkorreltjes, wat opgepoetst en nauwkeurig met een loupe onderzocht.
Toch trekt dit ook mijn aandacht, want naast de interessante geologische
ontstaansgeschiedenis van het gesteente is de mineralisatie een proces van
eeuwen. In water opgeloste moleculen kristalliseren tot bijzondere vormen en
hebben ook dikwijls heel mooie kleuren. Het is het verzamelen waard.
Aan het einde van zo'n vakantieperiode worden de stukjes gesteenten zorgvuldig
in vloeipapier gewikkeld en verpakt in dozen en doosjes. Nu zijn dat niet
zomaar wat souveniertjes, nee het gaat in dit geval om de halve bagageruimte
van een flinke stationcar! U begrijpt wel dat na enkele jaren er een collectie
ontstaat, waarbij niet elke vondst meer die aandacht krijgt die deze hoog
in de bergen nog wel kreeg.
Alleen de waardevolste en schoonste mineralen weten een plaatsje te
veroveren in de fraai verlichte vitrinekast, die inmiddels de volledige
wandlengte van de huiskamer in beslag neemt. Overigens zijn de mineralen
keurig van naam, chemische samenstelling en vindplaats voorzien. Een uitzoekwerkje
dat uren en dagen in beslag neemt.
Het overige verdwijnt eerst nog in grote dozen en krijgt een plekje op de
inmiddels te klein geworden zolder. Netjes geregistreerd wat waarin zit, dat wel...
De vreemde opdracht
Misschien begint u al iets te dagen. Mij toen in ieder geval wel! Doe eens
iets met al dat moois en nog wel ergens in de tuin ook. Een soort
bijzetting op het veld van eer? Afscheid nemen van wat eerst waardevol leek en
na veel moeite liefdevol is verkregen, valt ook voor een mineralenverzamelaar
niet mee. Dus wil je maar een plekje in de tuin ermee opvullen? Op zich leek
dit mij wel een aardig idee. Toch maar eerst eens de hele zaak in ogenschouw
nemen.
Ik had wel enig idee van de grootte van de tuin. Daarvoor zijn we 'close'
 |
| Kwartsiet, geen bijzondere vondst. |
genoeg. Maar al snel wist ik zeker dat het niet raadzaam was een gedeelte van
de tuin te beleggen met al die losse stenen. Daarvoor was de verzameling nou
net niet omvangrijk genoeg. Zo'n apart accentje in de tuin in een alpine-achtige
setting leek mij te minimaal om een goed effect te geven. Het zou een tuintje
in een tuin worden.
De familie heeft een aardig huis, ruim en losstaand geplaatst. Aan het
achterhuis zit een flinke uitbouw, waardoor een
soort breed dakterras is ontstaan. Dit dakterras grenst aan een grote garage
eveneens met een plat dak. Het enige waarvoor het dak gebruikt werd, was om de was
te drogen aan
een weinig sierlijke stellage. Het leek mij bij uitstek een plek om een
mini-alpenlandschap op dit dak te realiseren.
De constructie op het dak
Het dak bestaat uit prefab-betonplaten, waaroverheen mastiek is aangebracht
om het waterdicht te maken. Her en der lagen al wat tegels om de waslijn met
droge voeten te bereiken. Op snikhete zomeravonden werd er wel eens op het dak
in een luie stoel gezeten en doemden vergezichten op verwant aan die in de
Alpen. Ja, dat beeld wilde ik nu tot quasi werkelijkheid laten worden. Ik pakte
potlood en papier en begon te schetsen: een tapijt van losse stenen met her en
der rotsformaties trokken in mijn gedachten voorbij. Schitterende alpine-plantjes
zouden moeten zorgen voor kleurrijke accenten. Maar... hoe maak je
zoiets nou tot werkelijkheid?
Ik begon na te denken over de constructie van het dak zelf. Zou die de zware
last aan stenen en rotsblokken wel kunnen dragen? Hoe moet de wateraf- en
aanvoer geregeld worden? Of kan het zomaar aan z'n lot overgelaten worden? We
besloten maar eens te experimenteren.
Nadat in hoofdlijnen het idee op papier gezet was, bedacht ik een eenvoudige
opbouw voor op het dak. Eerst maar eens een kunststof mat over het bitumen
aanbrengen. De mat bestaat uit kunstig vervlochten draden: een soort brillo-spons.
De mat is per meter te koop en is ook erg geschikt als onderlegger voor een vijver
die van rubber of plastic folie gemaakt wordt. De mat zorgt in ons geval voor
een onbelemmerde afvoer van regenwater dat ongetwijfeld over dit 'stukje
Oostenrijk' zal neerdalen. Over de mat hebben we 'drainata-tegels' aangebracht.
Deze tegels zijn poreus en dus water doorlatend. De tegels zijn betrekkelijk
licht van gewicht, wat gunstig is om het totaal aan belasting op het dak
laag te houden. De tegels zijn 30 x 30 cm groot.
Na flink sjouwen is vervolgens met zorg 'de verzameling' over de tegels
aangebracht. Soort bij soort en zo mogelijk op kleur van het gesteente.
Ik weet niet alles meer, maar namen als gneis, kwartsiet, calciet en pyriet
zijn me nog steeds bijgebleven. In ieder geval waren dit namen van de minst
belangrijke steen-samenstellingen.
Op sommige plaatsen werd reliëf aangebracht met behulp van brokken op elkaar
gestapelde tuinturf, waaroverheen weer losse stenen en brokken rots werden
gedecoreerd. Op andere plekken werd een flinke hoeveelheid kalk onder en tussen
de stenen aangebracht. Alles bij elkaar werd een verscheidenheid aan
bodemondergrond in elkaar gezet, zodat een gevarieerde toepassing in soorten
planten mogelijk werd. Niet elke alpineplant houdt van een kalkrijke of zurige
ondergrond. Kennis van zaken over welke plant waar is wel zo belangrijk. En
zie eens... een golvend landschap dat zowaar vanuit een lage kijkpositie
werkelijk iets weg had van het imponerende Alpenlandschap is zo geformeerd.
Over alpineplanten
Er bestaat een grote verscheidenheid aan planten die al bodembedekkend de illusie
van een alpinevegetatie kunnen waarmaken. Zelf kan ik het niet nalaten om al
flanerend door dorpjes en steden de plaatselijke bloemist ongemoeid te laten.
Ik speur nauwkeurig de winkel en uitstalling af om te zien of er nog typische
plantjes te koop zijn die de moeite waard zijn om geëxporteerd te worden. Deels
puur uit nieuwsgierigheid om te zien of plantjes 'uit den vreemde' het in ons
wisselvallige Nederlandse klimaat wel zullen redden en deels omdat er soorten
bij zijn die bij ons bepaald niet alledaags zijn. In de loop van al die jaren
is er een aardige verzameling door ontstaan. Een gedeelte hiervan wilde ik wel
kwijt en dat kwam nu goed van pas:
 |
|
 |
| Een toefje gentianen |
Stijfharige leeuwentan |
 |
|
 |
Zelfs edelweiss doet
het prima |
Schildersverdriet |
 |
|
 |
Hauswurtz of steenbreek
(Sempervivum) |
Een rose steenbreek |
Om de liefhebberij in gesteenten niet al te zeer te schaden werden er niet al te
veel planten tussen de stenen en keien geplant. De uitgestorte verzameling moest
immers het beeld blijvend bepalen. Het afgelopen jaar kon ik genoegzaam
terugkijken naar deze merkwaardige opdracht. Wat een wonderschone pracht is er
ontstaan. Ik verzeker u dat er nooit enig onderhoud aan de alpinetuin wordt
gedaan. Het bedruipt zich volledig zelf. Zelfs geen druppel kraanwater komt
eraan te pas. Wel hebben er wat plantjes het loodje gelegd, omdat zij niet
bestand bleken te zijn tegen de extreme situatie: vaak langdurige droogte
of toch te veel wind. 'Het milieu selecteert' en dat blijkt maar al te waar te zijn.
In de tuincentra is tegenwoordig een keur aan alpine-achtige plantjes te koop.
Probeer ook eens gentianen, primula's (Primula auricula) en
(Primula farinosa), kerstroos (Helleborus niger), berg-anemoon
(Pulsatilla montana), voorjaarsanemoon (Pulsatilla vernalis),
sneeuwheide (Erica carnea), cyclaam (Cyclamen europaeum), dryas
(Dryas octopetala), edelruit (Artemisia laxa), allerlei
huislook-soorten (Sempervivum), herfststijlloos Colchicum autumnale),
crocus in soorten, klokjesbloemen (Campanula cochlearifolia), alpine-aster
(Aster alpinus), rapunzel (Phyteuma comosum), steenbreek
(Saxifraga soorten), edelruit (Artemisia laxa), lijmkruid
(Silene acaulis), anjers (Dianthus soorten).
Probeer ook eens uw platte dak te begroenen
Misschien verkeert u zelf in de nog niet uitgebuite mogelijkheid om eens een
plat dak te begroenen. U hebt hier kunnen lezen dat vaak met eenvoudige
middelen een verassend effect te behalen valt. Bovendien draagt beplanting bij
aan isolatie: het reguleert extreme temperatuurwisselingen. Zomers koel en in
de winter daalt de temperatuur tot minder lagere waarden in de ruimte onder het
dak. Niet in het minst veraangenaamt een beplanting van het dak het zicht erop!
Als u naast wat kleine en lage plantjes ook eens wilt gaan experimenteren met
struiken, dan is het raadzaam te zorgen voor een voldoende voedingsbodem. Breng
in zo'n geval wel anti-wortelvlies over het dak aan. Dit voorkomt schade aan het
dak door beworteling. Heel handig en effectvol kan beplanting op een plat
dak ook aangebracht worden in houten of kunsstof bakken. Daarbij is het wel
verstandig om van meet af aan na te denken over water geven. Heel handig is
het in dit geval om de watervoorziening computer gestuurd te laten verlopen. In een
tuincentrum kan men u hierover inlichtingen verstrekken.
| Begroen uw platte dak! Nederland wordt er zoveel aardiger van. |
|
|
|
